• 19 Eylül 2018, Çarşamba

ADNAN MENDERES VE DP İKTİDARI (1)

Adnan Menderes’in ‘’demokrasi şehidi ‘’ olduğunu kabul edenlerin önce bunu kanıtlamaları gerekir; çünkü

10 yıllık Demokrat Parti döneminde başbakan olarak demokrasiyi yaşatmak için kimlerin ya da hangi güçlerin saldırılarına karşı can siperane savaştı ki sonunda ‘’demokrasi şehidi ‘’ oldu.

‘’Demokrasi Şehidi’’ onurlandırmasının altında 27 Mayıs 1960 ihtilali yatıyorsa, bu sürecin sadece duyumlara değil, yaşanılanların belgelendirilmesi gerçeğinin de göz ardı edilmemesi gerekir.

Bunları yazarken, Adnan Menderes’in asılması gerektiğini savunmuyorum, savunmam da; ancak bir ülkenin kaderini on yıllık kendi iktidarı döneminde antidemokratik uygulamalarla kararttığı yetmiyormuş gibi gelecek on yıllara da sıçratmasının, ’’demokrasi şehidi’’ taçlandırılmasıyla onore edilmesi, bu vatan uğrunda can verenlerin siyasi kimlikleri ne olursa olsun onlara yapılan bir haksızlıktır.

Eğer, haktan ve hukuktan, vicdandan söz ediyorsak, kendilerini savunamayacak olanların haklarını savunmak hepimizin vicdan borcudur.

Günahıyla sevabıyla 10 yıl bu ülkede başbakanlık yapmış Adnan Menderes’in, toprağa karışmış kefeni artık bayrak yapılmaktan vaz geçilmelidir.

27 Mayıs 1960 tarihinde 15 yaşında bir delikanlıydım. Ve Aydın’da yaşıyordum.

Bu yazımda Adnan Menderes’in özel hayatını didiştirmeyeceğim.

Sadece, Adnan Menderes ve Demokrat Parti döneminde ülkemizde neler yaşandığını tarihlerine göre çok önemli olayların başlıklarını yazarak paylaşacağım.

Okuyanlar, lütfen ilgi çeken satırları günümüzde yaşananlarla bir benzerliği olup olmadığına bakmalarında yarar vardır.

DEMOKRAT PARTİNİN KURULUŞU VE KRONOLOJİSİ:

YIL: 1946

7 Ocak: Demokrat Parti; Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuad Köprülü ve Refik Koraltan tarafından kuruldu.

21 Temmuz: Yapılan ilk çok partili seçimde CHP 396, ancak 16 ilde seçime girebilen DP 62, bağımsızlar ise 7 milletvekili çıkardı.

1948

18 Temmuz: Demokrat Parti’den ayrılan, Kurtuluş Savası komutanlarından Mareşal Fevzi Çakmak ve Osman Bölükbaşı Millet Partisi’ni kurdu.

1950

14 Mayıs: Genel seçimlerde halk, CHP’nin 27 yıllık tek parti iktidarına son verdi. Seçimlerin sonucunda; Demokrat Parti %53,3 oy oranı ile TBMM’ye 408 milletvekili soktu. CHP %39,9 oranında oy almasına rağmen 69, MP ise 1 milletvekili ile temsil edildi.

22 Mayıs: Celal Bayar Türkiye Cumhuriyeti’nin üçüncü cumhurbaşkanı oldu. Adnan Menderes başkanlığındaki ilk Demokrat Parti hükümeti kuruldu. Refik Koraltan da Meclis Başkanı olarak göreve başladı.

29 Mayıs: Başbakan Menderes “sadece millete mal olmuş inkılâpları saklı tutacağız” dedi.

6 Haziran: DP hükümeti; Genelkurmay Başkanı, Kuvvet Komutanları ve diğer bazı generalleri görevlerinden aldı.

16 Haziran: Demokrat Parti hükümetinin ikinci önemli icraatı, Arapça ezan okunma yasağını kaldırması oldu. (Türkçe ezan yasaklanmamıştır, yalnızca ezanın Arapça da okunabileceği belirtilmiştir. Ne var ki, bu karar 1932’den beri Türkçe okunan ezanın sonu olmuştur).

5 Temmuz: Radyodan dini program yayın yasağı kaldırıldı.

7 Temmuz: Dünya Bankası Türkiye’ye 16 milyon 400 bin dolar kredi açtı.

9 Temmuz: Kuzey-Güney Kore Savası’nda Birleşmiş Milletler bütün ulusları, komünist Kuzey Kore’ye karsı ABD’nin geniş katılımıyla oluşturulacak askeri güce katılmaya çağırdı.

28 Temmuz: Türk Barışseverler Cemiyeti’nin Türkiye’nin Kore’ye asker göndermesini protesto amacıyla bildiri dağıtmasına izin verilmedi, Cemiyet başkanı Behice Boran ve genel sekreter Adnan Cemgil tutuklandı.

1 Ağustos: Türkiye Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı’na (NATO) başvurdu.

16 Eylül: Türkiye’nin, NATO’ya girme başvurusu reddedildi.

28 Ağustos: Bir yazarın tarih kitaplarından İnönü’nün adını çıkartması tartışmalara yol açtı.

3 Eylül: Belediye seçimlerinde 600’ü aşkın CHP’li belediyeden 560’ı Demokrat Parti’ye geçti.

25 Eylül: General Tahsin Yazıcı komutasındaki 4500 kişilik bir tabur, tüm masraflar bize ait olmak üzere ve TBMM kararı olmaksızın Kore Savaşı’na gönderildi.

(Bu, başta ABD olmak üzere Batı’nın gözünde girebilmek için onlar tarafından en geçerli ihraç malımız kabul edilen Mehmetçik’in uluslar arası düzeyde ilk pazarlanışıdır).

3 Aralık: Arap harfleriyle tedrisat yapmak için gizli ya da aleni dershane açanlar hakkında 23 Eylül 1931 gün ve 12073 sayılı kararnamedeki yasaklama kaldırıldı.

12 Aralık: Hükümet, CHP Genel Merkez Binasına el koyarak Hazine’ye mal etti.

1951

20 Şubat: Rus yazarların kitaplarının okul kütüphanelerinden çıkarılmasına karar verildi.

24 Şubat: Kırşehir’de Atatürk büstü saldırıya uğradı.

12 Mart: Demokrat Parti Konya İl Kongresi’nde fes, çarşaf ve Arap harflerinin serbest bırakılması istendi.

13 Mart: Demokrat Parti İzmir Belediye Başkanı Rauf Onursal, CHP Genel Başkanı İsmet İnönü’nün Halife Abdülmecit gibi sınır dışı edilmesini istedi.

25 Mart: Milli Eğitim Bakanı Tevfik İleri, solcu öğretmenlerin tasfiyesinin sürdüğünü açıkladı.

3 Mayıs: Demokrat Parti Meclis Grubu’nda din eğitiminin genişletilmesi istendi.

4 Mayıs: Menderes Meclis’te yaptığı konuşmada “Halkevleri, Halkodaları faşist anlayış ve düşüncelerin ürünüdür. Bunlar sosyal yapımız içindeki tümüyle gereksiz, bos, geri ve yabancı unsurlardır” dedi.

28 Mayıs: Menderes Hükümeti, isçi sendikalarının faşist ve komünist sistemlerin bir öğesi olarak kurulduklarını ileri sürdü. Yeni bir sendika yasası hazırlama kararı aldı.

22 Haziran: İstanbul İnönü Stadı’nın adı Mithat paşa Stadı olarak değiştirildi.

1 Temmuz: Atatürk’ün heykel ve büstlerine karşı ülke düzeyinde yaygınlaşmış olan saldırıları kınamak için yurdun çeşitli yerlerinde protesto mitingleri yapıldı.

25 Temmuz: Atatürk Kanunu 25 Temmuz 1951’de Meclis’te kabul edildi. Amaç, Atatürk devrimlerini korumak, Atatürk heykel ve anıtlarına saldırıların önüne geçmekti.

1 Ağustos: Yabancı Sermaye Yatırımlarını Teşvik Kanunu çıktı.

8 Ağustos: Hükümet, Halkevlerine el koydu.

19 Eylül: Kuzey Atlantik Paktı Konseyi, Türkiye ve Yunanistan’a NATO’ya katılma çağrısı yaptı.

20 Eylül: Türkiye’nin NATO’ya katılması kabul edildi.

9 Ekim: Devlet iç borçları 2 milyar 565 milyon liraya yükseldi.

26 Ekim: İllegal Türkiye Komünist Parti’sine yönelik büyük çapta tutuklamalar yapıldı. Zeki Baştımar, Mihri Belli, Sevim Tarı gibi tanınmış isimler vardı. Tutuklananlar arasında tanınmış isimler vardı

4 Kasım: İlkokulların ders programlarına din dersi konuldu.

1952

12 Ocak: ABD yönetimi, Marshall Planı çerçevesinde Türkiye’ye 58 milyon dolarlık askeri yardım yapılmasını onayladı.

15 Ocak: Amerika Birleşik Devletleri Türkiye’nin Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı’na (NATO) girişini onayladı.

21 Ocak: Milli Savunma Bakanlığı, Kore’de 34 subay, 46 astsubay ve 1252 erin şehit olduğunu açıkladı.

18 Şubat: NATO’ya katılma protokolünü 1951 yılında Londra’da imzalayan Türkiye, 18 Şubat’ta örgüte resmen üye oldu. Bunun neticesi olarak topraklarımıza ABD askeri üsleri kurulmaya başlandı.

5 Haziran: Lozan Antlaşmasına göre Fener Rum Patrikhanesi’nin başındaki kişinin TC vatandaşı olması gerekir. Bu ilke ilk kez ABD’den uçakla gönderilen Athenagoras’ın Türkiye’ye sokulması ile ihlal edildi. Başbakan Menderes Athenagoras’ı ziyaret etti ve elini öptü.

18Temmuz: Türkiye, Cemiyet-i Akvam’a (Birleşmiş Milletler) elli altıncı üye olarak kabul edildi.

8 Ekim: Balıkesir’e giden CHP lideri İnönü’yü Vali kent dışında karşılayarak, kente girmemesini, girerse olaylar çıkabileceğini ve kendisinin sorumluluk almayacağını belirtti. İnönü gezisinden vazgeçti.

24 Aralık : “Anayasayı Yasayan Dile Çevirmek” seklinde adlandırılan yasa önerisi ile 1945 yılında Türkçeleştirilmiş olan anayasa metni, yürürlükten kaldırıldı. 24 Nisan 1924’te kabul edilmiş olan Teşkilat-ı Esasiye Kanunu yeniden uygulamaya kondu, anayasadaki öztürkçe kelimeler ayıklandı. ( Örneğin; “bakanlıklar”, “vekalet” oldu, Genelkurmay Başkanlığı’nın adı “Erkan-ı Harbiye-yi Umumi Reisliği” seklinde değiştirildi ).

(Sürecek) 

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir.


Bugün için kayıtlı nöbetçi eczane bilgisi bulunamadı.
11 / 2 Parçalı bulutlu
Yarın: 10/1 Sağanak yağışlı