• 24 Ekim 2018, Çarşamba

ATÇALI KEL MEHMET (2)

‘’VALİ-İ VİLAYET, HADEME-İ DEVLET, ATÇALI KEL MEHMED’’

Atça Belediye Başkanı rahmetli Muhsin Aksay’ın hediye ettiği ‘’ATÇALI KEL MEHMED’’ i okurken, onun yaptıklarını düşündüm.

Atçalı, dağa çıktıktan sonra nasıl bir düşünce değişimi yaşadı ki, eşkıyalıktan birden bire halk hareketinin lideri oldu kendi halinde sıradan bir köylüyken, ağaların köle gibi çalıştırıp ezmeleri mi onu bilinçlendirdi, yoksa bir başka olay mı, eşkıyalıktan, halk kahramanlığına sıçramasına neden oldu?

Bu süreç içinde Erol Toy’un iki ciltlik AZAP ORTAKLARI’nı okurken, Kaygusuz Abdal’ın aşağıdaki dizelerini okuyunca Aydın’a karşı merak ve saygı karışımı bir duyguyla daha çok ilgi duymaya başladım.

Akdeniz yakası Aydın illeri

Kuşlar gider bizim dede sultana

Cemalin görünce yürüdü dağlar

Taşlar gider bizim dede sultana

Veli’m aydur dört dergahtan evveli

Şeyhoğlu, Bedrettin Bektaş-ı Veli

Ortaklar adına didemin seli

Çağlar gider bizim dede Sultana

Aydın’da Şeyh Bedreddin’in müritlerinden Torlak Kemal’in adının verildiği Torlak muhiti vardı.

Menderes bulvarından (açılmadan önce) aşağı inerken son dört yol kavşağından sola dönüldüğünde testicilerin bulunduğu bir alan vardı.

Anımsadığıma göre, Torlak kahvesinin yanında bir de demir kafesli bir alan içinde yapılı bir mezar vardı ve bu mezarın Torlak Kemal’e ait olduğu söylenirdi.

Torlak Kemal kimdir? diye sorduğumda, söylentilerin kuşaktan kuşağa geçmiş ifadesini duyardım.

Şöyleki; padişah bir olaydan dolayı Aydın’a kızmış ve Aydın’a gönderilen Tuz miktarını önemli ölçüde azaltmış.

Tuz, yetişkinler için zararlı olsa da çocuklar için gerekli. İşte bu ortamda Torlak Kemal başına bir hasır şapka geçirir, bedeninin üst bölümünü güneşte terletirmiş, mahalleli çocuklar gelip onun vücudunu yalayarak tuz ihtiyaçlarını karşılarlarmış.

Ortaklar ilçesinin, Kaygusuz Abdal’ın dizelerindeki yer mi değil mi bilmiyorum; ama Yeni Asır muhabiri iken Ortaklar’a, Ortaklar Belediyesine gidip araştırma yaptım; ancak hiçbir iz bulamadım.

Sadece Ortaklar’ın o zaman ki CHP li belediye başkanı, bu konuda kendisinin de bir şeyler duyduğunu; ama belgelerin İzmir’e götürüldüğünü ve kaybolduğunu söylemişti.

Bu iki olayın Aydın’da meydana gelmiş olması sanki Aydın’ın tarihinin, sosyal ve kültürel yapısının, daha fazla araştırılması konusunda uyarı mesajı gibi.

Kemal Özkaynak ve Murat Sertoğlu’nun Atçalı Kel Mehmed hakkında yazdıkları söylentilere dayalı bilgiler; ancak özetleyecek olursak, Atçalı, babasıyla birlikte gittiği Arpaz’da beyin kölesi olmuş. Büyümeye başlayınca da çiftlikteki kadınlara sataşmaya başlamış ve bu yüzden çiftlikten kovulmuş.

Atça’ya döndükten sonra da yine rahat durmamış köyün en güzel kızına aşık olmuş, istemiş vermemişler bu yüzden adam yaralamış, yaralanmış hükümet hakkında kovuşturma yaptığından dağa çıkarak eşkıyalık yapmaya başlamış.

Bu bilgilerin ne kadar gerçekçi olduğu belli değildir, o yüzden fazla ayrıntıya girmek yerine, Atçalı Kel Mehmed’in, eşkıyalıktan, halk kahramanlığına geçişi önemlidir.

VALİ-İ VİLAYET HADEME-İ DEVLET ATÇALI KEL MEHMED

Atçalı Kel Mehmet, eşkıyalığı sırasında Arpaz baskınının, ardından karahayıt-posacı, Gölhisar ve Şahinler baskınlarını yapmış, buraları ele geçirdikten sonra yaptığı kanlı çarpışmalardan sonra Aydın’ı aldı ve kendisini vali ilan etti.

Atçalı Kel Mehmed kendisini vali ilan ettikten sonra ilk olarak savaş vergilerini kaldırdı.

Mültezimlerin, voyvodaların ve zabitlerin halktan keyfi olarak topladıkları vergileri azaltmış ya da tamamen kaldırmış ve hükümetin topladığı vergileri ise şeriatın emrettiği şekilde toplatıp İstanbul’ göndermiş.

Atçalı, bununla da yetinmeyerek, hükümetten serbest ticaret ve tarımın korunmasını, kanunların değiştirilmesini, daha eşit kanunlar yapılmasını ve askerliğin yeni esaslara bağlanmasını istemiş.

Aydınlılar, Kütahya, Manisa ve Denizli’nin bazı ilçeleri onun ileri sürdüğü fikirleri sevinçle karşılamışlar ve onun etrafında toplanmışlar ve böylece Aydın İhtilali başlamış.

Yarın: Atçalı Kel Mehmed ve Aydın İhtilali 

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir.


Bugün için kayıtlı nöbetçi eczane bilgisi bulunamadı.
9 / 0 Az bulutlu
Yarın: 13/7 Sağanak yağışlı