AYDIN’IN İLKLERİ VE HAFIZASI UNUTULMASIN

 

Tarihe izlerini bırakmış kilometre taşları isimler ve olaylar unutulmamalı ve geleceğe aktarmak üzere kayıt altına alınmalı, Tarih’e not düşülmelidir.

Aydın da tarihe damgasını vurmuş Kadınları kimler tanıyor..?

Cumhuriyet döneminin Atatürk Türkiye’sinde kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanındığı 1934 yılından buyana Aydının ilk seçimle Parlemento’ya gönderdiği bayan milletvekili Eczacı Piraye LEVENT'tir. 

Piraye LEVENT 1915 yılında doğmuş ve Eczacı olarak Aydında halk arasında sulu park olarak bilinen Atatürk parkının karşısındaki İstasyon caddesinde eczanesinde çalışmıştır. Dönemin başbakanı Adnan menderes Başkanlığındaki ve Başbakanlığındaki iktidarda 1957 yılındaki seçimlerde 11. dönem Aydın Milletvekili olarak Parlementoya seçilmiştir. 

Eşi Mitat LEVENT 1910 yılında doğmuş ve 42 yaşında genç yaşta 1952 yılında vefat etmiştir.

Bugün her ikisi de kendilerinden sonra bu kentte yaşayanlardan, kimsenin yerini bilmediği ve hatırlamadığı Aydın Tellidede mezarlığında yan yana sonsuza dek uyumaktadır.

 1960 ihtilali ile çok kısa ve 3 yıl süren vekilliği dönemi sonrasında başvekilimiz Aydınlı Adnan Menderes’in asılmasıyla kara leke olarak anılan Yassıada duruşmalarında  Piraye hanım da yargılanmış ve ceza almıştı. 

Aydının ilk bayan milletvekilinin adı önerimle bir parka adını veren Efeler Belediyesince ahde vefa örneği sergilenmesinden haz duyuyorum. Seçimle göreve gelen Karpuzlu’nun ilk kadın muhtarından sonra Aydın’ın ilk kadın vekili Piraye Hanım için üç yıl önce Efeler Belediye Meclisince adı Ata Mahallesinde Tepecik Bulvarında bir parka verilince herkes hatırladı.

Peki  kimdi  Piraye Levent..?

Düne kadar adını bilmediğimiz Piraye Hanım Aydının ilklerinden.

 İlk Kadın Aydın Milletvekili.

Tarihimizi tam olarak araştırmıyoruz ve okumayı da pek sevmediğimizden bilmiyoruz.

 Cumhuriyet döneminin Atatürk Türkiye’sinde kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanındığı 1934 yılından buyana, Aydın’ın seçimle Parlemento’ya gönderdiği ilk bayan milletvekili Mustafa Nemci kızı  Eczacı Piraye LEVENT, 1915 yılında doğmuş ve  1936 yılında  İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Eczacılık bölümünden, Eczacı olarak mezun olmuş ve evlenerek, İzmir de eşi Mitat Levent’in  babası  Şevket beyin 1920 lerde göç ettikleri İzmir’de Kıbrıs şehitleri caddesindeki Emniyet Eczanesini çalıştırırlar.

 Hatta  Mitat beyin kardeşi Müzisyen Necdet Levent ‘in babasından aktararak  anlattığı bir anekdotta İzmir’in işgal yıllarında Şevket beyin eczanesine gelen Yunan askerlerinden birinin, Selanik’ten bir arkadaşı  olduğu anlaşılınca, Şevket beyin arkadaşı çıkan bu asker, Yunanlıların yakıp yıktığı İzmir’i talan ve yıkım zamanında Emniyet Eczanesinin zarar  görmesine müsaade etmez.

Eşi Mitat LEVENT 1910 yılında doğmuş ve genç yaşta 1952 yılında 42 yaşında elim bir trafik kazasında vefat etmiştir.

Aydında halk arasında Sevgi yolu olarak bilinen eskiden İstasyon Caddesi olarak adlandırılan  yaya yolunda  bugünkü Milli Aydın bankası Kültür merkezinin hemen bitişiğindeki   Emniyet eczanesini    çalıştırmıştır. Eşinin ölümü üzerine eczaneyi üstlenen Piraye Hanım 1960 ihtilalinden sonra Demokrat partili olmasının dışında, bir başka suçu olmamasına karşın, taraflı  Yassıada duruşmalarında aldığı ceza nedeniyle, eczacılığa ara verse de 1964 yılında Eczanesini Aydın’dan İzmir’e taşıyarak, aktif eczacılığa geri döner.  İzmir’deki eczanenin adı artık Levent eczanesi olarak değişmiştir.1982 yılına dek fiilen eczacılık yapan Piraye Hanım, bu tarihte  Eczanesini, gelini Yasemin Levent’e devreder ve bugüne dek İzmir de eczacılık mesleğini icra etmektedir.

Piraye Levent, Aydın’ın 1957- 1960 yılları arasında ve İhtilal ile sonlandırılan Menderes Hükümetinin bir vekiliydi. İkinci kadın vekil ise 1915 yılında İstanbul’da doğan Melahat Gedik’tir.  İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezun olduktan sonra  1. ve 2 Demokrat Parti döneminde İçişleri Bakanı olarak görev yapan Namık Gedik’le evli olan Melahat Gedik, eşinin şüpheli ölümünün ardından 1961 genel seçimlerinde Adalet Partisi’nden Aydın milletvekili seçilerek bu hakkın kendine verilişinin 31.’inci yılında meclise girer. Gedik, Aydın’ın ikinci kadın vekili olarak tarihe geçer. Meliha Gedik’ten sonra Aydın tam 34 yıl meclise kadın milletvekili gönderemez.

Takvimler 1995 yılını gösterdiğinde, yani kadına seçme ve seçilme hakkının verilişinin 65.yılında, Aydın’ın 3.’ncü kadın milletvekili Sema Pişkinsüt olur. 1952’de İstanbul’da dünyaya gelen Pişkinsüt, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunudur. 20’nci ve 21’nci Dönem Aydın Milletvekilliği ile TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanlığı yapar.

Sonra sırasıyla Semiha Öğüş, Özlem Çerçioğlu ve Deniz Deppoylu ile Aydın Cumhuriyet tarihi döneminde sadece 6 tane kadın Milletvekili çıkarabilir.

Tabii seçim kazanarak göreve gelmeleri nedeniyle, Piraye Levent ve karpuzlu muhtarı Gül Esin Aydın’ın tarihe geçmiş ilk kadınlarıdır.

Kentler hafızaları, geçmişi ile tanınır, geleceğe de bu pencereden bakarlar.

Aydın maalesef kent hafızasını yitirmiş, bırakın 100 yıl öncesini, en yakın 50-60 yıllık geçmişini unutmuş, bunu bilenlerinde Allah gecinden versin,  dünyadan göçmesiyle tamamen karanlık kalacak ve tarihi bilinmezlik içinde silinecek bir kent olarak kalacak.

Atatürk’ü gören Haydar Özde, hayatı ve anıları küçük bir kitapçıktan öteye geçemedi.

Aydın’ın en yaşlı duayen ve tarihini bilen kim kaldı diye düşündüm.

Tek kişi geldi aklıma. Ahmet Altınel büyüğümüz.

Allah uzun ömür versin ama neredeyse dalya diyerek 100 yaşına merdiven dayanan bu Çınar’ın ve Yalçın Germen’in mutlaka anlatacakları kayıt altına alınarak kitaplaştırılmalıdır.

ADÜ ve Sosyal bilimler bölümü öğrencilerine öneriyorum.
Aydın’ın ilkleri ve yakın tarihini yaşayanlardan öğrenip kayıt altına alalım.

Bu yazdıklarım,  artık bildiklerimiz.

Ya hala bilmediklerimiz.?

 

SÖZÜN ÖZÜ:

İNSANLARIN SENİ EN ÇOK SEVDİĞİ ZAMAN, ONLARIN EN ÇOK İŞİNE YARADIĞIN ANDIR.

 

MEHMET ÖZÇAKIR

mehmetozcakir@hotmail.com

GSM : 0.505.8077828

P.K:110 EFELER – AYDIN


 

 

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir.


Bugün için kayıtlı nöbetçi eczane bilgisi bulunamadı.