Hayali kurulan emeklilik süreci, işe giriş tarihine ve ödenen prim gününe göre baştan yazılıyor. Gündemi meşgul eden kademeli emeklilik beklentileri sürerken mevcut yasalardaki yaş, prim ve hizmet yılı detayları çalışanların kaderini belirliyor. Çoğu zaman kulaktan dolma bilgiler yüzünden çalışanlar haklarını kaybediyor veya kuruma emeklilik dilekçesi verirken büyük sürprizlerle karşılaşıyor.
5000 GÜNLE EMEKLİ OLUNUR MU, PRİM ŞARTI KAÇ?
Çalışma hayatındaki en yaygın yanılgılardan biri, 5000 prim gününü dolduran herkesin hemen emekli olacağı inancı. Oysa 8 Eylül 1999 öncesinde işe girenler için bile bu şart sigorta başlangıç tarihine göre farklılaşıyor. Kimi çalışanlar 5000 günle emekliliğe hak kazanırken, işe daha geç girenlerin tam 5975 gün yatırması gerekiyor. 1999 sonrasında sisteme dahil olanlar ise prime ek olarak yaş ve hizmet süresi sınırına takılıyor.
Mevzuatta 4400 prim günüyle doğrudan emeklilik hakkı da yer almıyor. 1999 yılından sonra işe başlayan bir çalışanın kısmi emeklilik için en az 4500 günü tamamlayıp yaşı beklemesi şart koşuluyor.
3600 GÜNLE ERKEN EMEKLİLİK KİMLERİ KAPSIYOR, YAŞ ŞARTI NEDİR?
Sadece 8 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişi yapılan SSK'lı çalışanlar 3600 gün kuralından faydalanıyor. Ancak bu sistem aslında bir erken emeklilik formülü değil. Sadece çalışma hayatını çeşitli nedenlerle tamamlayamayan vatandaşlara sunulan bir yaş haddinden emeklilik hakkı. 3600 gününü dolduran kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşına geldiklerinde ancak emekli maaşına bağlanıyor.
Bağ-Kur cephesinde ise 3600 gün diye bir uygulama bulunmuyor. Kısmi emeklilik planı yapan Bağ-Kur'luların hesaba en az 5400 prim günü yatırması isteniyor.
İSTİFA EDEREK KIDEM TAZMİNATI NASIL ALINIR?
Vatandaşlar arasında sıkça konuşulan "aynı yerde 10 yıl çalışan tazminatını alıp çıkar" kuralı yasalarda hiçbir karşılık bulmuyor. Bir işçinin tazminat alabilmesi için çalıştığı yerde en az bir tam yıl kesintisiz mesai yapması gerekiyor. Ancak işçi istifa etse dahi bazı özel durumlarda kıdem tazminatı hakkı güvence altında kalıyor.
Erkekler vatani görevleri için askere giderken, kadınlar ise nikah tarihlerinden itibaren bir yıl içinde işten ayrıldıklarında tazminatlarını alıyor. İşverenin maaşları yatırmaması veya sözleşmedeki çalışma koşullarına uymaması gibi haklı fesih sebeplerinde de işçi istifa edip tazminatını doğrudan isteyebiliyor. İşçilerin daha sonra hukuki bir mağduriyet yaşamaması adına bu süreci mutlaka resmi belgelerle kanıtlaması gerekiyor.
YAŞ DIŞINDAKİ ŞARTLARI DOLDURANLAR TAZMİNAT ALABİLİYOR MU?
Emeklilik için gerekli yaş dışındaki tüm şartları yerine getirenler kendi istekleriyle işten ayrılarak tazminatlarını nakde çevirebiliyor. 1999 sonrası sigortalı olanlar 7000 prim gününü tamamladıklarında işverenlerinden yasal olarak tazminat talep ediyor. Daha eski girişliler için ise 3600 gün ile sigortalılık süresini doldurmak yeterli oluyor.
Bu haktan yararlanacak çalışanların SGK müdürlüklerine giderek resmi bir belge alması ve bu evrakı işverene teslim etmesi zorunlu tutuluyor. Bütün emeklilik şartları sigorta başlangıç tarihine göre sil baştan değiştiği için vatandaşların kendi hizmet dökümlerini düzenli aralıklarla kontrol etmesi tavsiye ediliyor.
