Türkiye’nin önemli çilek üretim merkezlerinden Atça’da üreticiler, işçiler ve hal esnafı ekonomik darboğazla karşı karşıya kaldı. Geçen yıl kilogramı 50-60 liradan satılan çilek, bu yıl maliyetlerdeki ciddi artışa rağmen 45-50 lira seviyelerine geriledi. Kadın işçi yevmiyelerinin bin 250 liraya, erkek işçi yevmiyelerinin ise bin 700 liraya yükseldiği bölgede üreticiler, toplama maliyetlerini dahi karşılayamaz hale geldi. Fabrikaların “çıkma çilek” olarak adlandırılan ürün alımlarını durdurması ise sektördeki sıkıntıyı daha da artırdı.
“Bu yıl Umudumuz Yok”
Atça’da 100 dönüm arazide çilek üretimi yapan Mehmet Ergen, geçen yıla göre piyasanın tamamen çöktüğünü belirterek Türkiye genelinde meyve üretiminin fazla olmasının fiyatları düşürdüğünü söyledi. Ergen, üretim sürecindeki maliyetlerin her geçen gün arttığını vurgulayarak, “Şu anda beklentimiz hiç iyi değil. Fiyat 50 lira, kesintilerle elimize 45 lira geçiyor. Bugün itibarıyla fabrikalar çıkma mal alımını durdurdu.
Çoğu insan mecburen sıyırma yapıyor. Geçen yıl para kazandık ama bu yıl umudumuz yok. Kendi fidanımızı kendimiz yetiştirdiğimiz halde maliyetleri kurtaramıyoruz. Dışarıdan fidan almak isteyenler için peşin fiyatı 10 lira, vadeli fiyatı ise 13 lira. Bir dekara yaklaşık 8 bin fidan dikiliyor ve sadece fidan maliyeti dekar başına 100 bin lirayı aşıyor. Geçen yıl bir günlük hasat geliri bir haftalık işçi ücretini karşılıyordu. Şimdi ise üç günlük hasat, bir haftalık amele yevmiyesine yetmiyor” dedi.
“Çıkma Ürünler Alınmaz Oldu”
Üretici yanında işçi olarak çalışan Adnan Güleç de fiyatların geçen yıla göre çok kötü durumda olduğunu ifade etti. İşçi maliyetlerinin ciddi şekilde yükseldiğini belirten Güleç, “Geçen yıl en kötü şartlarda 50-60 liraya satılan çilek, bu yıl daha da kötü durumda. Geçen yıl 750 lira olan yevmiye bu yıl bin 250 liraya çıktı. Tütün işçileri iki bin 200 lira aldığı için çileğe amele gelmiyor. Çiftçilerin 25-30 dekarlık ürünleri tarlada bekliyor.
En kaliteli çilek şu an 50-55 lira seviyesinde. Bunun önemli bir kısmı işçilik giderlerine gidiyor, kalan kısmı ise ilaç, gübre, su ve kira masraflarını karşılıyor. Çıkma ürünler de alınmaz oldu. Sıyırma çileğin kilosu 30-35 liraya satılıyor ve bunun da büyük bölümü işçilik maliyetine gidiyor. Tarım Bakanlığı’ndan ve yetkililerden çözüm bekliyoruz. Çiftçinin hali harap” diye konuştu.
“Çilek Üreticisi Sanayicinin İnsafına Kalmış Durumda”
Fabrikaların çıkma ürün alımını durdurmasının ardından Atça halinde hareketlilik büyük ölçüde azalırken, üreticinin elindeki ürünü almaya devam eden tek hal esnafı Ferhat Uyanık oldu. Sanayicilerin piyasayı yönlendirdiğini ve üreticiyi mağdur ettiğini savunan Uyanık, üç aydır aynı çiftçilerden ürün alarak ticaret yaptıklarını belirterek, “Bugün bu çiftçiden mal almazsam olmaz. Zarar da etsem, gerekirse ürünü çöpe de döksem yine alacağım.
Çünkü ben bu insanlardan ekmek yiyorum. Fabrikalar daha düne kadar mal isterken bugün alımı durdurduklarını söylüyor. Beş gün bekleyin deniyor ama bu süreçte tarladaki ürün ne olacak? Gerekirse kendim alıp kendim dökeceğim ama çiftçiyi mağdur etmeyeceğim. Çıkma ürünü 15 liraya alıyoruz, fabrikaya 20 liraya veriyoruz. Nakliye ve personel giderleri düşüldüğünde kilogram başına 2-3 lira ya kalıyor ya kalmıyor. Kış aylarında bu ürünleri dondurup yüksek fiyatlarla satan işletmeler, ürün yoğunluğu oluşunca bayramı gerekçe göstererek alımı durduruyor. Çilek üreticisi tamamen sanayicinin insafına kalmış durumda” ifadelerini kullandı.
