Aydın, 2024 ve 2025 yıllarında belki de tarihinin en ağır kuraklık sınavını veriyor. Rakamlar ortada; toprak susuz, üretici çaresiz, ekonomi ise kayıp içinde. Son on yılda ortalama 600 mm olan yağış, 2024 yılında 450 mm’ye kadar düşmüş vaziyette.
Yıl 2024: Masraflar Üreticiyi Boğdu
Geçtiğimiz yıl, üretici için adeta maliyet tuzağı oldu.
• Aydın’da 637 bin hektar alanda yem bitkisi ekildi ama kuraklık ve pahalılık birleşince yem fiyatları %65 arttı.
• Gübre, mazot, enerji… Zaten yüksek olan girdiler kuraklıkla birlikte çiftçinin sırtını iyice büktü.
• İncirde aflatoksin sorunu çıktı; Avrupa kapısından dönen ürünler hem üreticiyi hem ihracatçıyı zarara soktu.
Üretici o yıl toprağa emek değil, borç gömdü.
Yıl 2025: Kayıp Daha Başından Kesinleşti
2025’te tablo daha da ağır.
• Valilik, tarım alanlarının sadece %50’sine sulama yapılabileceğini açıkladı. Bu, ürünlerin yarısının daha baştan kaybolması demek.
• DSİ verileri, barajlardaki kritik seviyeyi doğruluyor: Kemer Barajı %36, Çine Adnan Menderes %20, Adıgüzel %14 dolulukta.
• Üreticiye en fazla iki kez sulama hakkı verildi. Oysa Aydın ovasında yaz güneşi bir kez bastırdığında, bu suyun hiçbir anlamı kalmayacaktı, kalmadı da.
Kısacası, çiftçinin 2025’te ürünün yarısını kaybetmesi şimdiden kesinleşti.
Çıkış Yolu: Ya Şimdi, Ya Hiç
Artık süslü cümlelere gerek yok. Gerçek ortada: Aydın’ın suyu tükeniyor. Açık sulama yasaklanmalı, kapalı sistem zorunlu hale getirilmeli. Kuraklığa dayanıklı ürün desenine hızla geçilmeli. Üreticiye kaybını telafi edecek doğrudan destek sağlanmalı. Ve Aydın, “kuraklık afet bölgesi” ilan edilmelidir.
Bugün bu adımlar atılmazsa, yarın Aydın tarımı diye bir şeyden söz etmek mümkün olmayacak.
Kuraklık artık meteorolojik bir veri değil, ekonomik bir gerçek. 2024 üreticiyi maliyetle boğdu, 2025 ise doğrudan üretimi yarıya indirdi. Eğer önlem alınmazsa, Aydın sadece tarımsal üretimde değil, tüm ekonomik yapısında telafisi zor bir çöküşle karşı karşıya.
Net soralım:
Su yoksa, Aydın ekonomisi nasıl ayakta kalacak? Cevap yok değil mi?