Kuyucak sınırları içerisindeki Azizabat ile Başaran mahalleleri arasında Dandalaz Çayı’nın Büyük Menderes Nehri ile buluştuğu noktada kurulan Menderes Antiokyası antik kentinin bir kısmının Aydın-Denizli Otoyolu’nun altında kaldığı ortaya çıktı. Otoyol aksının 1. ve 3. derece arkeolojik sit alanlarının sınırlarından geçmesi, zemin altındaki taşınmaz kültür varlıkları üzerindeki olası tahribat riskini ve koruma önlemlerinin yetersizliğini de tartışmaya açtı.
“Kültür Varlıklarının Kaybolma Riski Var”
Bölgedeki ulaşım ağını güçlendirmek amacıyla hayata geçirilen Aydın-Denizli Otoyolu’nun Kuyucak-Azizabat hattındaki güzergahının, Menderes Antiokyası Antik Kenti’nin (Antiochia ad Maeandrum) yayılım sahası ve bağlantı yollarıyla doğrudan kesiştiği saptandı. Çevresel etkileri ve zemin altı varlıkları tam manasıyla dikkate alınmadan yürütülen çalışmalar, otoyol gövdesinin ve şantiye sahalarının antik kentin dış katmanlarıyla nekropol alanlarının üzerine bindiği yönündeki bazı endişeleri haklı çıkardı. Sit derecelendirmelerine rağmen otoyol aksının söz konusu sınırlardan geçirilmesi, zemin altında bulunması muhtemel taşınmaz kültür varlıklarının kalıcı olarak kaybolması riskini de beraberinde getirdi.
Kentin Turizme Kazandırılması İsteniyor
Menderes Antiokyası’nın potansiyeline vurgu yapan uzmanlar, bölgede acilen detaylı yüzey araştırması yapılması, kurtarma kazılarının başlatılması ve otoyol çevresinde katı koruma bandının oluşturulması çağrısında bulunurken, Kuyucak ve çevre köylerde yaşayan vatandaşlar da kentin turizme kazandırılmasını istedi. Helenistik dönemin yanı sıra Roma ve Bizans devirlerinde bölgenin konaklama ve savunma merkezlerinden olan Menderes Antiokyası’nda bugüne kadar arkeolojik kazı çalışması yapılmaması nedeniyle tarihi dokusunun büyük ölçüde korunduğunu belirten yöre sakinleri ayrıca bir an önce sahip çıkılması için Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkililerine çağrı yaptı.
Neredeyse Tamamı Toprak Altında
Uzmanlara göre surlarla çevrili kentin stadyumu, tiyatrosu, su kemerleri, agorası ve nekropol alanlarına ait mimari unsurların neredeyse tamamının halen toprak altında ve yoğun bitki örtüsünün arasında gün ışığına çıkarılmayı beklerken, bilimsel kazıların bir türlü başlatılamamış olması, kentin gerçek sınırlarının ve tarihi potansiyelinin netleşmesini geciktiriyor.
Menderes Antiokyası’nın gün yüzüne çıkarılması, Kuyucak ve Aydın’ın yanı sıra tüm Ege Bölgesi'nin kültür turizmi haritası açısından da büyük önem taşırken, Karacasu’daki Afrodisias gibi dünyaca ünlü ören yerlerine yakınlığıyla dikkati çeken alanda başlatılacak olası kurtarma kazısı ve çevre düzenleme projesinin bölge ekonomisine doğrudan katkı sunacağı değerlendiriliyor.
