Efeler'de her hafta salı günü kurulan semt pazarında 15 yıldır pazarcılık yapan Gürkan Bora, bu yıl aşırı sıcaklar ve su sıkıntısının domates üretiminde ciddi kayıplara neden olduğunu söyledi. Baba mesleğini sürdürdüğünü belirten Bora, Aydın'da şu anda 10 ila 15 çeşit domates bulunduğunu ifade ederek, salçalık, yemeklik ve kahvaltılık domateslerin fiyatlarının birbirinden farklı olduğunu dile getirdi. Son dönemde yaşanan aşırı sıcakların tarlalardaki domatesleri olumsuz etkilediğini belirten Bora, su kesintilerinin de üreticiyi zor durumda bıraktığını söyledi. Çiftçinin kuyusunun bozulması ya da birkaç gün su verememesi halinde ürünün tamamen yandığını söyleyen Bora, "Biz insanlar bile 38-40 derecede zor dayanıyoruz. Domates de canlı bir ürün” dedi.
“Domatesler Tamamen Yanıyor”
Şu anda Aydın piyasasında yaklaşık 10-15 çeşit domates bulunduğunu belirten Bora, “Salçalık, yemeklik ve kahvaltılık domateslerin fiyatları birbirinden farklı. Tarla domateslerinin son dönemleri yaşanıyor. Sıcak hava nedeniyle birçok tarlada domates kökleri yandı. Ayrıca bazı bölgelerde su kesintileri yaşandı. Çiftçinin kuyusu bozulup üç gün su veremediği zaman domatesler tamamen yanıyor. Sonuçta biz bile 38-40 derecede zor dayanıyoruz. Domates de canlı bir ürün olduğu için susuz kaldığında sıcağın etkisiyle kuruyor” ifadelerini kullandı.
“10 Liradan Satsak Bile Almıyorlar”
Fiyatların marketlere göre daha uygun olduğunu dile getiren Bora, “Bu nedenle yaralı, bereli ve son dönem ürünleri de piyasada bulunuyor. Bunlar genellikle kasa hesabıyla 150-200 liraya satılıyor. Ancak biz bu domatesleri tezgaha koyup kilosunu 10 liradan satsak bile vatandaş beğenip almıyor. Kahvaltılık domateslerde ise yayla üretimi yeni başladı. Bunlar sezonun ilk ürünleri olduğu için kilosu 80 lira. Yine de marketlere göre daha uygun. Aynı ürün markette yaklaşık 100 liraya satılırken biz pazarda 80 liraya satıyoruz” dedi.
“Çiftçinin Maliyeti Çok Yüksek”
Piyasadaki fiyatları kuru soğanın belirlediğini söyleyen Bora, “Sıcak hava ve kuraklık elbette fiyatları etkiliyor. Sebze fiyatlarında kuru soğanın da önemli bir etkisi var. Kuru soğan ucuz olduğunda diğer sebzelerin fiyatları da daha aşağı seviyelere geliyor. Örneğin kuru soğan 10 liraya düşse, bugün 60 liraya sattığımız yayla domatesi bile 40 lira seviyelerine gerileyebilir. Şu anda yemeklik, salçalık ve suluk domateslerin fiyatları farklı. Yerinde satışlarda 10, 15 ve 20 liraya kadar domates bulunabiliyor. Ancak çiftçinin maliyeti çok yüksek. Bir fideyi dikip hasat edene kadar zaten maliyeti yaklaşık 15 lirayı buluyor. Çiftçi ürünü 10 liraya verdiğinde zarar etmiş oluyor” diye konuştu.
En Lezzetli Domates Çeşitleri Hangileri?
En çok tercih edilen domateslere değinen Bora, “En ucuz domates suluk domates. Bunlar kasa hesabıyla 150-200 liraya satılıyor. Tezgahta 60 liraya sattığımız domates ise üçüncü kalite sayılır. Üzerinde kurt deliği, ezik ya da çatlamaya yakın yerler olabilir. En kaliteli domates ise yemeklik olarak sattığımız ürünlerdir. Kahvaltılıkta ise pembe domates ve verti cinsi öne çıkıyor. Çeri domatesin kilosu yaklaşık 100 lira. Verti de çeri grubunda yer alıyor ancak şekli biraz daha farklıdır. Ucu sivri olur ve oldukça tatlıdır. Şu anda en lezzetli domates çeşitleri de pembe ile çeri domatestir” dedi.
“Yayla Domatesleri Yeni Gelmeye Başladı”
Talebin artmasıyla fiyatların da düşeceğini söyleyen Bora, “Tezgahtaki ürünlerin büyük bölümü Aydın üretimi. Yayla domatesleri yeni gelmeye başladı. Domatesler İncirliova'dan geliyor. Fasulye Koçarlı Yaylası'ndan, biberler de yine İncirliova üretimi. Önümüzdeki bir iki hafta içerisinde tarla domatesleri tamamen bitecek ve piyasada yeni mahsuller kalacak. Şu anda bu ürünler 60 lira seviyesinde. Talep arttığında fiyatlar da değişebilir. Bu domatesler hem kahvaltıda hem yemekte kullanılabiliyor ancak salçalık ya da tarhanalık olarak tercih edilmiyor” diye konuştu.
“Kış Döneminde Fiyatlar Ciddi Oranda Arttı”
Nakliye maliyetlerinin fiyatlara direkt olarak yansıdığını ifade eden Bora, “Şu anda en çok pembe domates satılıyor. Yemeklik ve salatalık kullanımında ise İncirliova'nın yeni mahsul domatesleri tercih ediliyor. Geçen yıl bu dönemlerde domates en fazla 60-70 lirayı gördü. 80-100 liralık fiyatlar olmadı. Ancak kış aylarında sebzelerde ciddi fiyat artışları yaşandı. İki yıl önce patlıcan ve salatalık 100 liraya kadar çıkarken geçen kış 200 lirayı gördü. Yakıt fiyatlarının yükselmesi de maliyetleri artırıyor. Çünkü ülkemizde her ürün nakliyeyle taşınıyor ve nakliye maliyetleri doğrudan fiyatlara yansıyor” ifadelerini kullandı.
