TUĞBA AYDIN - Aydın’ın Germencik ilçesine bağlı Naipli Mahallesi, bölgede kurulan ilk yerleşim yerlerinden biri olma özelliğine sahip. Aydın'daki tarihi Naipli Mahallesini bölgede yaşayan yerli vatandaşlar dışında kimse bilmiyor. Aydın Büyükşehir Belediyesi Kültür Varlıkları Dairesi Başkanlığında çalışan Kudep uzmanı Sanat Tarihçi Savaş Güleser, Aydın’da pek bilinmeyen ancak tarihi açıdan çok önemli bir konuma ve özelliğe sahip olan Naipli Mahallesine ilişkin bilgi verdi.
“ÇOK ESKİ BİR YERLEŞİM YERİ”
Mutlaka görülmesi ve gezilmesi gereken tarihi özellikleri olan bir yerleşim yeri olduğunu aktaran Sanat Tarihçi Savaş Güleser; “Turizm potansiyeline sahip olan köy, Efes ve Megnesia Antik kentlerini birbirine bağlayan tarihi Kral Yolu üzerinde yer almaktadır. Ortaklar Mahallesi gibi kuruluşu Türkiye`nin ilk demiryolu olan Aydın-İzmir demiryolunun inşası (1886) ile başladığı düşünülse de bölgede yapılan incelemelerde köyün yerleşiminin daha geç tarihlere dayandığını gösteren verilere rastlanmıştır. Naipli Köyü’nün kuruluşu hakkında kesin bir bilgi olmamasına rağmen, bölgenin en eski yerleşim yerlerinden olan Balatcık, Tekin, Mursallı, Alangüllü, Kızılcagedik gibi yerleşimleri ile tarihsel yakınlığı ve dönemsel ortak özellikler gösteren bulgulara sahiptir. Özellikle mezar taşları üzerindeki tarihlerde köyün ne kadar eski bir yerleşim yeri olduğu anlaşılmaktadır” diye konuştu.
“KRAL YOLU ÜZERİNDE KURULMUŞ”
Tarihi köyün Aydın’da yerli halk dışında kimse tarafından bilinmediğini ve tarihinin çok daha eskilere dayandığını belirten Güleser; “Köy Antik dönem Kral Yolu aksi üzerinde kurulmuş ve Magnesia Antik Kentini, Efes Antik kentine bağlayan tarihi Gavur ( Kral) yolunun doğusunda devlet demir yollarına yakın bir bölgede kurulmuştur. Köy incelendiğinde tarihinin hayli eskilere dayandığı ve yerleşim içerisinde, tarihi bir cami ve çok sayıda çeşme ve konut mimarisi ile taş döşeli yollara rastlanır. Turizm potansiyeline sahip köyün, doğa ve eko turizm açısından son derece önemli bir konuma ve öneme sahiptir” şeklinde ifade etti.
“ŞİRİNCE KÖYÜ’NÜN USTALARI YAPMIŞ”
Köyün yerlilerinden emekli öğretmen Ahmet Özen’den alınan bilgilere göre, köyün inşasında Şirince Köyü’ndeki konutları yapan Rum ustalarının çalıştığı ve Naipli Köyü için özel olarak getirtildikleri kaydedildi.
“TARİHİ BİR SU KEMERİ VAR”
Naipli Konut Mimarisi hakkında bilgiler veren Güleser; “Evler genellikle bir ya da iki katlı, yığma şekilde ve bölgede bulunan taş malzeme ile yapılmıştır. Çatılar genellikle ahşap iskelet üzerine kırma çatılı olacak şekilde inşa edilmiştir. Köy halkının "Hanay" olarak ifade ettiği evlerin alt katları kiler olarak kullanılırken, üst kat ise oturma alanı yaşam birimi olarak tasarlanmıştır. Evler genellikle su ihtiyacını köy içinde bulunan çeşmelerden temin ediliyordu. Yine köy sınırları içerisinde bulunan ve Bizanslılar döneminde de kullanıldığı düşünülen günümüze kadar ulaşmış ve bölgenin en büyük suyolu ( kemerli) da görülmeye değer. Köy içindeki yolların tamamına yakın taş döşemeli olup Camii köyün merkezini oluşturacak şekilde en yüksek ve gösterişli şekilde inşa edilmiştir. Köyün zenginleri genellikle iki katlı konutlar inşa ederken dar gelirli vatandaşlar ise tek katlı konutlarda yaşamıştır” ifadelerini kullandı.
“ANTİK İZLER VAR”
Susuzluk ve Ortaklar Mahallelerinin kurulması ve devlet demir yolunun inşası köyün cazibesini yitirmesi ve terkedilmesine sebep olurken, köyde yapılan incelemelerde bazı konut ve çeşme yapılarında antik dönem malzemelerinin kullanıldığı görülüyor. Antik malzemelerinin kullanılması ise Magnesia ve Efes temasının her dönem olduğunu gösteriyor.
“RESTORE EDİLMELİ”
Köyde bulunan tarihi yapılan hakkında bilgi veren Sanat Tarihçi Güleser; “Köyde birçok tarihi yapı var. Bunlardan biri köy camisidir. Naipli Köyü camisinin yapım yılı kesin olarak bilinmese de 19’uncu yüzyıl ilk yarısında köyle birlikte oluştuğu sanılmaktadır. Dikdörtgen planlı camii yanındaki medrese ile birlikte inşa edildiği düşünülüyor. Camii ve köy mezarlığı ve köyde bulunan yıkık durumdaki konutlar, bu köyün oldukça büyük bir yerleşime sahip olduğunu gösterir. Gününüze kadar çatısı yıkılan caminin güçlü payandalara dayanan duvarları ve alt yapısı sayesinde günümüze kadar ayakta kalarak ulaşmasına sebep olmuş. Son cemaat yerinden medreseye açılan bir kapı mevcuttur.
Cami harim yapısı incelendiğinde birkaç kez tamir gördüğü sıva katmanlarından anlaşılmaktadır. Caminin bir an önce restorasyonu yapılarak geleceğe aslına uygun şekilde ulaşması sağlanmalıdır” dedi.
“KÖY KENTSEL SİT ALANI YAPILMALI”
Tarihi Naipli Köyü’nün bir an önce yetkililer tarafından tespit edilerek korunmaya alınması gerektiğini ifade eden Güleser, yapılması gerekenleri ise şöyle sıraladı; Caminin acilen restorasyonu yapılarak daha fazla hasar görüşmesinin engellenmeli. Köyün evleri ile ilgili detaylı bir araştırma yapılmalı.
Köy Kentsel Sit yapılmalı. Antik dönem Kral Yolunun temizliğinin yapılarak turizme kazandırılmalı. Köy içindeki çeşmeler onarılmalı. Köyün belli noktalarına bilgilendirme tabelaları konulmalı ve yeni yapılaşmaya izin verilmemesi gerekiyor” diye konuştu.
FOTOĞRAFLARIN DEVAMI İÇİN TIKLAYINIZ
