Aydın Hedef Gazetesi'nden Betül Ulaşzade'nin haberine göre; Efeler’de 1’inci Sanayi Sitesi’nde oto tamir esnafı olarak faaliyet gösteren Emrah Karadağ, artan maliyetler ve tahsilat sorunları nedeniyle sanayi esnafının zor bir dönemden geçtiğini aktardı.
“MALZEMEYE GELEN ZAM İŞİN FİYATINI DA ETKİLİYOR”
Yedek parçaya gelen zamların işlemlerin fiyatlarına yansımasını değerlendiren Karadağ, “Babam 1978 yılından beri sanayi sektöründe çalışıyor. Ben de küçüklüğümden beri bu işin içinde doğdum ve büyüdüm. Bu nedenle sektöre oldukça hâkimim. 2025 sezonu bizim için oldukça zor bir süreçti. Aslında her geçen yıl şartlar daha da zorlaşıyor. İnsanların alım gücü düştükçe bu durum hem bize hem otomotiv sektörüne hem de müşterilere aynı şekilde yansıyor. Bizi en çok zorlayan konuların başında yedek parça fiyatları geliyor. Yedek parça fiyatları sürekli artıyor ve artmaya devam ediyor. Şu anda adeta altın piyasası gibi bir durum var. Araçta bulunan birçok parçaya zam geldi. Örneğin motor yağı eskiden çok daha uygun fiyatlara alınabiliyordu, bugün fiyatı iki katına çıktı. Yakıt fiyatları her arttığında yedek parça fiyatları da otomatik olarak yükseliyor. Geçen yıl yaklaşık 3 bin liraya yapılan bir yağ bakımı bugün 7 bin 500 liraya kadar çıktı. Ben zamanında bir aracın yağını 350 liraya değiştiriyordum, bugün aynı aracın yağı 6 bin liraya kadar ulaştı. Kullandığımız malzemelere zam geldikçe yaptığımız işin fiyatı da doğal olarak artıyor” dedi.
“BİR YILDIR ÖDEME YAPMAYAN MÜŞTERİLER VAR”
Elemanların maaş beğenmediğini dile getiren Karadağ, “Yağlara, yedek parçalara, işçi ücretlerine ve sigorta giderlerine sürekli zam geliyor. Bugün 19 yaşındaki bir elemana asgari ücret verdiğinizde çoğu zaman beğenmiyor. Bunu özellikle belirtmek isterim. Bugün bir çalışan 38-40 bin lira maaş alıyor ama yine de yeterli bulmuyor. 38 bin lira maaşın üzerine öğle yemeği, prim ve sigorta eklendiğinde en büyük gider kalemlerimizden biri personel maliyeti oluyor. Açık konuşmak gerekirse bu dört dükkânı kiraya versem belki daha kârlı olabilirim. Eskiden motor işçiliğine 30 bin lira alıyordum, bugün yine yaklaşık 30-40 bin lira alıyorum. Ama o zaman çalışanlara örneğin 2 bin lira maaş veriliyordu, şimdi 38 bin lira veriyoruz. Bu farkı karşılamak gerçekten çok zor. Eskiden müşteriler ödeme konusunda daha hızlı davranıyordu ve nakit tahsilatlar daha fazlaydı. Şimdi ise nakit tahsilatlar azaldı, herkes kredi kartına yöneldi. Eskiden esnaf ile müşteri arasında daha güçlü bir güven vardı. Hatta bazı müşterilere güvenilir, para konusu hiç konuşulmazdı. Şimdi ise ne sözde ne senette ne de faturada aynı güven kaldı. Bir yıldır ödeme yapmayan müşteriler bile var” ifadelerine yer verdi.
“BÖYLE BİR ADALET OLUR MU?”
Müşteriyle bir problem olduğunda esnaf odası başkanlarının sorunun giderilmesi için esnafa yeterince destek olmadığını belirten Karadağ, “Örneğin bir müşterinin motorunu söktüm ve kendisine yaklaşık 120 bin lira masraf çıkacağını söyledim. Daha sonra başka bir usta “Ben bu işi 100 bin liraya yaparım” deyince müşteri vazgeçmek istedi. Oysa ben motoru söktüm, temizledim ve hizmet verdim. Sadece sökme ve temizlik işlemi bile yaklaşık 30 bin liralık bir işçilik demek. Bunun en azından yarısını almam gerekiyor. Bu durumu ilgili odaya da anlattım ancak “Müşteri aracını alıp gidebilir, yapacak bir şey yok” cevabını aldım. Böyle bir adalet olur mu? Esnafın emeğini koruyacak bir düzenleme olması gerekirken, odaların bile bu konuda esnafın yanında durmadığını düşünüyorum” diye konuştu.
“DÜKKANI İŞGAL EDİYORLAR”
Parası olmayan müşterilerin araçlarının aylarca dükkanın önünü işgal ettiğine dikkat çeken Karadağ, “Faturasını kestiğiniz bir işte alacağı hukuki yollarla talep edebilirsiniz. Ancak faturası kesilmeyen bir işte alacağınızı tahsil etmek neredeyse imkânsız. Üstelik faturası kesildiği halde ödeme yapmayan kişiler de var. Bazıları mal varlıklarını başkasının üzerine geçiriyor ve bu şekilde borçtan kaçıyor. Bu yüzden esnaf ciddi mağduriyet yaşıyor" dedi. Bir çok kişinin aracını yaptıracak para bulamadığını kaydeden Karadağ, "Bu nedenle araçlar haftalarca hatta aylarca sanayide bekliyor. Şu anda iki aydır dükkanın önünde bekleyen araçlar var ve dükkanı işgal ediyorlar” dedi.
“ESNAF BU ZARARI KARŞILAYAMIYOR”
Araçların dükkanın çevresindeki alanı işgal etmesinin esnafa verdiği zararı aktaran Karadağ, “Örneğin dükkanın aylık kirası 35-40 bin lira. Araç burada haftalarca hatta aylarca duruyor ama biz bu araç için otopark ücreti talep ettiğimizde çoğu zaman ödeme yapılmıyor. Müşteriye “Motoru söktük, parçaları temizledik, en azından işçiliğin bir kısmını ödeyin” dediğimizde çoğu zaman “Param yok” cevabını alıyoruz. Müşteri arabayı alıp gidiyor ama biz yaptığımız işin karşılığını alamıyoruz. Bir taraftan dükkanın günlerce işgal edilmesine mi üzülelim, yoksa yaptığımız işçiliğin parasını alamamaya mı üzülelim bilemiyoruz. Örneğin bir aracın altı ay boyunca dükkânda durduğunu düşünelim. Aylık kira 25 bin lira hesap edilse bile altı ayda yaklaşık 150 bin liralık bir alan işgal edilmiş oluyor. Buna rağmen esnaf çoğu zaman bu zararı karşılayamıyor” ifadelerini kullandı.
“BORÇLARINI ERTELEMEK ZORUNDA KALIYORLAR”
Sanayi esnafının ödemeler konusunda zorluk yaşadığının altını çizen Karadağ, “Sanayi esnafının bir diğer büyük sorunu ise kira, sigorta, Bağ-Kur ve vergi yükü. Örneğin üç dükkanın kirası yaklaşık 150 bin lira civarında. Küçük bir büfe tarzı dükkanın bile kirası 55 bin liraya kadar çıkabiliyor. Ortalama büyüklükteki sanayi dükkânlarının kiraları ise 50 ile 70 bin lira arasında değişiyor. Bu nedenle birçok esnaf sigorta veya Bağ-Kur ödemelerini ertelemek zorunda kalıyor. Çünkü kirayı ödemezse dükkandan çıkarılma riski var. Mecburen öncelik kiraya veriliyor. Sanayide sigorta affı bekleyen yüzlerce esnaf var. İnsanlar ödemek istemediği için değil, gerçekten ödeme gücü olmadığı için bu borçları ödeyemiyor. Kirayı ödemek zorunda oldukları için diğer borçlarını ertelemek zorunda kalıyorlar” diye konuştu.
