Aydın Adnan Menderes Üniversitesi (ADÜ) Hastanesi’nde görev yapan Acil Tıp Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Ahmet Melih Savaş, boğulma vakalarında kullanılan Heimlich manevrasının ne zaman ve nasıl uygulanması gerektiğine dair açıklamalarda bulundu. 1974 yılında Amerikalı göğüs cerrahı Henry Heimlich tarafından geliştirilen manevranın, bugüne kadar sayısız hayatı kurtardığına dikkat çekti. Hava yolu tıkanıklığında ilk olarak tıkanıklığın derecesinin belirlenmesi gerektiğini vurgulayan Dr. Savaş, Heimlich manevrasının nasıl uygulandığını anlattı.
“HAYAT KURTARIYOR”
Heimlich manevrasının hava yolu tıkanıklıklarında kullanılan bir yöntem olduğunu ifade eden Savaş, “1974 yılında Amerikalı göğüs cerrahı Henry Heimlich tarafından bulunmuş. O zamandan beri yaygın şekilde kullanılıyor ve bir sürü hayat kurtarıyor. Peki ne durumlarda kişiye uygulanmalıyız, kimlere nasıl uygulanmalıyız? Şimdi havayolu tıkanıklığı olduğu zaman kişide tam tıkanıklık var mı yoksa kısmi tıkanıklık var mı bunu değerlendirmemiz lazım. Kısmi tıkanıklık dediğimiz kişi eğer öksürebiliyor, nefes alabiliyor, konuşabiliyorsa bu kişiye öksürmeye teşvik ediyoruz. Ve yardım çağırıyoruz 112'den. Öksürterek devam ediyoruz. Kişiye herhangi bir müdahalede bulunmuyoruz. Eğer tam kanıklık dediğimiz bulgular, yani bu biraz önce anlattığım üç tane şey, nefes alamıyorsa, kişi konuşamıyorsa ve öksürmede problem yaşıyorsa, onun dışında morarma gibi ciddi solunum yolu problemleri varsa, nefes alıp verirken ses çıkıyorsa, bu sefer ileri müdahaleler yapmak gerekiyor” dedi.
“YAPAY ÖKSÜRÜK YARATMAYA ÇALIŞIYORUZ”
Heimlich manevrasının nasıl uygulandığını anlatan Savaş, “Kişiyi öncelikle hafif öne eğerekten, 5 tane elimizin içiyle 5 tane yukarı doğru süpürür şekilde bir sırtına vuru yapıyoruz. 5 tane yaptıktan sonra heimlich manevrasına geçiyoruz. Ve bası yapıyoruz. Burada Heimlich manevrası, karın basısı diye geçiyor. Amaç, göğüs ve karın arasında ince bir diyafram kasımız var. Bu kas, biz nefes aldığımız zaman aşağıya doğru gidiyor, nefes verdiğimiz zaman yukarıya doğru gidiyor. Ve biz bu kasa bası yaptığımızda heimlich manevrasıyla bu diyafram kasını yukarı doğru ittirip kişiye ani bir öksürük, yapay bir öksürük yaratmaya çalışıyoruz. Ve bu şekilde yabancı cismi çıkarmaya çalışıyoruz. Bunda da bir elimizin baş parmağının olduğu kısmıyla göbek deliği ve göğüs kemiğinin arasına alıyoruz. Daha sonra diğer elimize bunu destekliyoruz. Kişi öne doğru geldikten sonra bir, iki, üç, dört, beş şeklinde göğüs basısı yapıyoruz. Heimlich manevrası yapıyoruz ve yabancı isim çıkıp çıkmadığını kontrol ediyoruz” ifadelerini kullandı.
TEK BAŞINA NASIL YAPILIR?
Tek başına solunum tıkanıklığı yaşandığında ne yapılması gerektiğini de anlatan Dr. Savaş, “Eğer bilinci kapandıysa bu sefer daha farklı manevralarımız var. Bilinci kapalı hastada da kişiyi sırt üstü düz şekilde yatırıyoruz. Burada her iki uyluğunun üzerine ata biner şekilde oturuluyor. Ve aynı noktaya, yani göbek deliğinin olduğu noktanın hafif üzerine yukarıya göğse doğru bir ittirme hareketi yapıyoruz beş kere. Eğer artık yanıtsızsa kişi kalp masajına ve ileri temel yaşama geçiyoruz. Hamile kişilerde ve obez kişilerde karın basısı uygulamak zor. Karın bası uygulamayı uygulamayabiliyoruz. Bunlarda da yine kişinin arkasına geçiyoruz. Arkasına geçtiğimizde aynı şekilde elimizi, sağ elimizi aldık. Ve diğer elimizi de destekledik. Ve beş kez göğüs basısı yaparak destekliyoruz. Bu şekilde yabancı cismi çıkarmaya çalışıyoruz. Bazen de kişi tek başına olabiliyor. Eğer böyle bir tıkanıklık yaşadınız ve tek başınasınız. Yine kendi kendinize aynı anlattığım noktadan beş kez karın basısı uygulayabilirsiniz. Ya da bulunduğunuz yerde bir sandalye varsa bu sandalyenin sırt kısmına karnınızı bastırıp ittirerekten yine karın basısı uygulayabilirsiniz” şeklinde konuştu.
