Uzm. Psk. Sibel Bilir

Uzm. Psk. Sibel Bilir

Yazar
Yazarın Tüm Yazıları >

HİSTERİK KİŞİLİK BOZUKLUĞU NEDİR?

A+A-

Histrionik kişilik bozukluğu Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından genellikle yetişkinliğin ilk dönemlerinde başlayan, aşırı duygusallık ve dikkat çekmek, çevresi tarafından onay arama ihtiyacının yüksekliği ile kendini belli eden kişilik bozukluğu olarak tanımlanmıştır. Narsistlerden farklı olarak çevreleriyle ilişkilerinin her dakikasına dikkat ederler. Histerik (Histirionik) kişilik bozukluğu olan bireyler genel olarak şöyle tanımlamak mümkün: Görünümlerine önem veren, renkli, çevrelerine karşı olumlu izlenim bırakmaya çalışan, dikkatleri üzerine çekmeye isteği ve çabası olan, bu nedenle ilişkilerinde etkileyici tutumlar sergileyen, olayları olduğundan daha abartılı yaşayan çoğu zaman dramatize eden, iş birliği kurup çabuk arkadaş edinebilen fakat bir o kadar da kendilerini çabuk reddedilmiş hisseden bireylerdir. Bireyler duygularını uygunsuz ve abartılı sergileyebilirler. Duygularında ani değişimler görülebilir. Sürekli bir yenilik ve heyecan arayışı içinde olabilirler. Sıradan günlük olaylar karşısında sıkkınlık yaşayabilirler.

KAVRAMIN ETİMOLOJİK KÖKENİ
Eskiden bu kişilik bozukluğuna “histerik kişilik bozukluğu” denirdi. Latincedeki  “histrio” kelimesi “oyuncu, sahne sanatçısı” anlamına gelir.  Bu kişilik bozukluğuna renk veren unsur duygu ve düşüncelerin ifadesinde, kişiler arası ilişkilerde jest ve mimikleri, ses tonunu abartılı kullanma yani  “dramatik” davranmadır (drama=tiyatro oyunu). 

HİSTERİK KİŞİLİK BOZUKLUĞUNDA ŞU BELİRTİLER GÖRÜLÜR
-    Teşhirci davranış.
-    Sürekli tatmin veya onay arayışı.
-    Duyguların aşırı gösterilerek dramatize edilmesi. Örneğin yeni tanıştığı biriyle kucaklaşmak veya acıklı bir filmde kontrolsüzce ağlamak.
-    Eleştiri veya onaylanmamaya karşı aşırı duyarlılık.
-    Kişiliğinden gurur duyma, değişime karşı isteksizlik ve herhangi bir değişimi tehdit olarak algılama.
-    Uygunsuz şekilde kışkırtıcı davranış veya görünüm sergilemek.
-    Somatik belirtileri kullanarak dikkati üzerine çekmeye çalışmak.
-    İlgi merkezi olma ihtiyacı.
-    Hayal kırıklıklarına karşı düşük tolerans.
-    Ani kararlar almak.
-    Duygusal hallerin hızlı değişimi. Bu haller başkalarına yüzeysel veya abartılı olarak görünebilir.
-    İlişkilerin gerçekte olduğundan daha içten olması gerektiğine inanmak.

HİSTERİK KİŞİLİK BOZUKLUĞU OLANLARDA DÜŞÜNCE BİÇİMLERİ
-    İnsanların ilgisini çeken biriyim. Mutlu olabilmem için insanların ilgisinin benim üzerimde olması gerekir. İnsanlar bana ilgi göstermezse mutlu olamam. Herkes benimle ilgilenmeli.
-    İnsanlar beni eğlenceli biri olarak tanımalı. Böylece zayıf yanlarımı fark etmezler.
-    Ben abartılı davranıp aşırıya kaçmadıkça kimse bana ilgi göstermiyor. İnsanların beni görmezden gelmeleri korkunç!
-    Duygular ve sezgiler mantıklı düşünmekten daha önemlidir.
Histirionik Kişilik Bozukluğu; aşağıdakilerden en az beşinin varlığı ile erişkinliğin erken evrelerinde başlayan, aşırı duygusallık ve sürekli kendisiyle ilgilenilmesi çabası ile devam eden bir bozukluktur.
-    İlgi odağı olmadığı durumlarda rahatsız olur.
-    Başkalarıyla olan etkileşimi çoğu zaman uygunsuz bir biçimde cinsel yönden ayartıcı ya da baştan çıkartıcı davranışlarla belirlidir.
-    Hızlı değişen ve yüzeysel kalan duygular sergiler.
-    İlgiyi üzerine çekmek için sürekli olarak fiziksel görünümünü kullanır.
-    Aşırı bir düzeyde başkalarını etkilemeye yönelik ve ayrıntıdan yoksun bir konuşma biçimi vardır.
-    Gösteriş yapar, yapmacık davranır ve duygularını aşırı bir abartmayla gösterir.
-    İlişkilerin normalden çok daha fazla yakın ve fazla içli-dışlı olmasını ister.
Histerik Kişilik Bozukluğu olan bireyler genellikle ilişkilerinde yaşadığı bazı sorunlar ya da başka psikiyatrik bozukluklar nedeniyle uzman yardımı isterler. Bireysel ya da grup psikoterapisi ve ilaç tedavisinden fayda görebilirler.


 

Önceki ve Sonraki Yazılar