Aydın’ı küresel ölçekte tanınan ve güvenilen bir agro-pharma üretim üssü haline getirmeyi hedefleyen AYSO, zeytinyağı, enginar, kekik ve incir gibi ürünlerden yüksek katma değerli ekstraktlar elde ederek yerli ilaç etken maddesi üretimi için düğmeye bastı.
Anadolu’nun 500’e yakın endemik bitki türüyle bu alanda çok önemli bir potansiyele sahip olduğunu belirten AYSO Yönetim Kurulu Başkanı Gökhan Maraş, “Pek çok tarım ürünü katma değeri en düşük haliyle yurt dışına satılırken, bunların ileri işlenmiş hali yüksek bedeller ödenerek ithal ediliyor. İlaç hammaddeleri söz konusu olduğunda bu durum katma değer ve cari denge yanında milli güvenlik açısından da çeşitli sakıncalar barındırıyor” dedi.
“Potansiyelimizi Değerlendiremiyoruz”
Ankara temasları sırasında Teknoloji İlaç ve Yerli Sanayi Topluluğu (TİYSAT) ile yaptıkları görüşmelerde enginar hapının gündeme geldiğini ve bu bitkinin en çok üretildiği ilin Aydın olduğunu belirten AYSO Başkanı Gökhan Maraş, “Bizler bu bitkinin çanak ya da kalp tabir edilen kısmını alıp gıda olarak tüketiyoruz, sapı, yaprağı gibi kalan kısımlarını atıyoruz. Görüşmemizde Türkiye ilaç sanayisinde hammaddenin yüzde 98’lik kısmının yurt dışından geldiğini öğrendik. Enginar hapının etken maddesi doğal olarak enginardan elde ediliyor. Enginarın üreticisi biziz ama ilaçta kullanılan etken madde yurtdışından geliyor. Yani bizim o etken maddeyi üretecek potansiyelimiz var ama değerlendiremiyoruz" ifadelerini kullandı.
“Zeytinyağları Yüksek Polifenol İçeriyor”
Pek çok tarımsal üründe benzer bir durumun söz konusu olduğunu ve bölgenin söz sahibi olduğu ürünlerden yola çıktıklarını dile getiren Maraş, "Zeytinyağı da bunlardan biri. Türkiye çok güneş alan ülkeler arasında yer almasına karşın ciddi miktarda D vitamini hapı tüketimi var. Bu hapların içindeki etken maddeler zeytinyağından elde ediliyor. Aydın, Türkiye’de en çok zeytin ağacı varlığına sahip, en çok zeytinyağı üreten illerin başında geliyor. Farm green, soğuk sıkım zeytinyağları yüksek polifenol içeriğine sahip olurlar. Zaten polifenol miktarı 900’ün üzerinde olan zeytinyağları tedavi amaçlı kullanılıyor. Bunlardan elde edilen ekstraktlar da D vitamini haplarının etken maddesini oluşturuyor" diye konuştu.
“İncir Yaprağı Sütü De Değerlendirilebilir”
Kekik ve incir yaprağının da bu kapsamda öncelikli olarak değerlendirilebilecek stratejik ürünler arasında yer aldığını belirten Maraş, “Türkiye kuru kekik ihracatının yüzde 80’i komşumuz Denizli’den karşılanıyor. Bunu niye sadece kurutup göndermek yerine ilaç sanayinde kullanılacak bir hammaddeye dönüştürüp ihraç etmeyelim. Biz, zeytinyağı, enginar yaprağı ve kekik ile yola çıkacağız. Bunlara uzun vadede incir yaprağı sütü de eklenebilir. Aydın, dünyanın en büyük incir üreticisi. İnciri yaş ve kurutulmuş olarak pazara sunuyoruz. Katma değeri de bu meyveleri ileri işlenmiş halde satarak yükseltmeye çalışıyoruz. Fakat halihazırda incir yapraklarının ekonomik bir değeri yok. Ağacın belli gelişim dönemlerinde incir yaprağını koparırsanız, koptuğu yerden bir süt çıkar. Sağım zamanını çok iyi belirlemek ve özelliğinin kaybolmaması için bunu özel yöntemlerle toplamak gerekiyor. Spesifik bir ürün. Farklı bir araştırma konusu olduğu için bu ürünü sonraya bıraktık. Diğer ürünlerde hasat kısmı bu kadar zor değil. Fakat eğer başarılı olursak belki de ileride sadece yapraklarındaki sütten yararlanmak için endüstriyel incir ormanları yetiştirmek gerekebilir. Hasadı ve işlemesi çok hassas olan bu ürünün katma değeri çok yüksek" dedi.
“Şirket İçin Ana Sözleşme Hazırlıyoruz“
Proje kapsamında bir girişim sermayesi oluşturacaklarını ve Aydın'da çok ortaklı bir şirket yapısı kuracaklarını duyuran Maraş, "Aydın’da maalesef ortak iş yapma kültürü yerleşmiş değil. Proje bu anlamda da örnek olacak. Şu an ağırlığı şirket oluşumuna verdik. Kapsamlı bir ana sözleşme hazırlıyoruz. Çok ortaklı bir şirket olacak. Kimler nasıl hisse alabilecek, bunları nasıl satabilecek, vefat durumunda hisseler nasıl devredilebilecek, yönetim kurulu, icra kurulu, denetim kurulu yetki ve görevleri neler olacak ana sözleşmede ayrıntılı bir şekilde belirlenecek. Ardından ortak olmak isteyenler için ilana çıkacağız. Bankalardan ya da büyük sermaye kuruluşlarından da ortak olmak isteyenler olacaktır. Ege’den genelde ‘az olsun benim olsun’ mantığı hakim. Bundan çıkmamız lazım, çünkü dünya devi kuruluşların bile ayakta kalabilmek için birleştiği bir ekonomik ortamdan geçiyoruz" ifadelerini kullandı.
“En Kısa Zamanda Yatırıma Başlanmasını Hedefliyoruz”
Yatırım planlaması ve pazar potansiyeline dair takvimi de paylaşan Maraş, "Ne büyüklükte bir yatırım yapılacağı kararlaştırıldıktan sonra şirketin sermaye miktarı belirlenecek. Başlangıç için gereken miktarı ortaklardan toplayıp yatırıma başlayacağız. Sonrasında peyderpey yatırımı büyüteceğiz. Şirketin kurulumu ve yatırım hazırlıklarının bir yıl içinde tamamlanmasını, hemen ertesinde de yatırıma başlanmasını hedefliyoruz. Tüm bu süreçte potansiyel alıcılarla da görüşmelerimiz olacak. Yaptığımız ön araştırmada pazarda ciddi bir açık olduğunu gördük. Çünkü bu iş, sağlık sektörüyle sınırlı değil. Örneğin, zeytinyağından ilaç hammaddesi elde ederken kalan kısımları da kozmetik sanayisinde kullanılabilir" dedi.
“Hedef Gıda Sanayisindeki İhracatımızı Artırmak”
Türkiye’de savunma, havacılık, enerji gibi sektörlerin sürekli gündem olmasına karşın ilaç sanayisinin geri planda kaldığına değinen Maraş, şu ifadelerle açıklamalarını tamamladı; “Bu tür projelerde hemen dönüş beklemek çok mantıklı değil çünkü, binanın yapılması ve makinelerin alınmasıyla iş bitmiyor. Bunun testleri, belgelendirmesi gibi aşamaları var. Bunların ardından imalata start verilecek. Türkiye’de savunma, havacılık, enerji gibi sektörler sürekli gündemdede ama ilaç sanayisi hiç konuşulmuyor. Oysa dünyada insanlık var olduğu sürece sağlık, savunma ve gıda sektörleri yok olmayacak. Aydın’ın gıda sanayisindeki yeri fena değil. İlin 2025 rakamlarına göre 1 milyar 957 milyon dolarlık ihracatından gıda sanayi yaklaşık 655 milyon dolar pay alıyor. Hedefimiz bu rakamı orta vadede 1 milyar dolara çıkarmak. Bunu da ürün miktarından çok, katma değeri artırarak başaracağız”