Aydın’da incir sezonu için hazırlık sürerken Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Ziraat Mühendisleri Odası Aydın Şube Başkanı Zeki Oymak, incirin döllenme süreciyle ilgili önemli bilgiler paylaştı. Aydın Hedef Gazetesi’ne konuşan Oymak, incir sezonuna günler kala ilek ve incir arasındaki ilişkiye dikkat çekti.
“DİĞER MEYVELERDEN FARKLI”
Oymak açıklamasında, “Pazar değeri olan bazı incir çeşitleri meyve tutumu için döllenmeye ihtiyaç duyarken, bazı incir çeşitleri duymaz. Aydın ili için çok çok önemli kurutmalık sarılop çeşidi döllenme ihtiyacı olan çeşitlerdendir. Döllenmeyen meyveler olgunlaşmadan dökülür. İncir bitkisi çok ilginç bir bitkidir. İlginçliği, diğer meyvelere hiç benzemeyen bir çiçek yapısına sahip olmasından gelir. İncir bitkisinin hem erkek çiçekleri ve hem de dişi çiçekleri diğer meyvelerin tersine meyvenin içi kısmındadır. Dolayısıyla bu çiçeklerin döllenmesi de diğer meyvelerden çok farklıdır. Pek çok meyvenin tersine; dişi çiçekler sadece dişi incir ağaçlarında, erkek çiçekler de sadece erkek incir ağaçlarında yetişir. Her iki ağaçtaki çiçekler de kapalı meyve içinde geliştiği için döllenme için mutlak bir vektöre ihtiyaç vardır. Bu ihtiyacı da, halk arasında ilek sineği diye bilinen bir arıcık (Blastophaga psenes) karşılar” dedi.
“BİRİ OLMADAN DİĞERİ OLMAZ”
“Arıcılığın varlığının erkek incir meyvelerinin varlığına ve en azından sarılop incir çeşidi için incirin varlığının da bu arıcığın varlığına bağlı olduğunu dile getiren Oymak, “Biri olmadan diğeri olmaz. Konu ilekleme olduğu için öncelikle ilek arıcığının yaşam döngüsüne bakmak gerekir. Erkek incir ağacı bir yıl içinde üç dönem meyve verir. Ve bu üç dönem boyunca da ilek arıcığı döl verir. Erkek incir ağacının ilk doğan meyvelerine boğa, ikinci doğan meyvelerine ilek ve üçüncü doğan meyvelerine de ebe adı verilir. İlek arıcığının yaşam döngüsü de bu meyveler üzerinde devam eder” ifadelerini kullandı.
“YAŞAMI PAHASINA GÖREVİNİ YAPAR”
Boğa meyvesinden çıkan ilek arıcıklarının ikinci döl için ilek meyvesine yumurta bıraktığını belirten Oymak, “İlek meyvesinden çıkan erginler de ebe meyvesine yumurta bırakır ise arıcığın yaşam döngüsü devam eder. İşte tam bu esnada, yani incir arıcığının ilek meyvesinden çıkmaya başladığı dönemde dişi incirlerin meyveleri de döllenme olgunluğuna ulaşmaya başlar. Bu esnada ağacından hasat edilen ilek meyveleri incir bahçelerinde belli sayı ve sıklıkta olmak kaydıyla ağaçlara asılmak kaydıyla dişi incir çiçeklerinin ilek meyvelerinden çıkan arıcıklar sayesinde döllenmeleri sağlanmış olur. Çünkü bu arıcıklar ilek meyvesini terk ederken ilek meyvesi içinde patlamış olan polen keselerinden bol miktarda polen yüklenmiş olurlar. Aslında arıcığın amacı erkek ağaç üzerindeki ebe meyvesine ulaşmaktır. Bu amaçla dişi meyvelerin tepesindeki açıklıktan (ostiol) girerek yumurta bırakacağı yeri arar. Dişi meyveler, arıcığın yumurta bırakması için uygun değildir. Bunu fark edince arıcık meyveyi terk etmeye çalışır. Ancak sıklıkla girişte veya çıkışta kanatlarını kaybetmiş olduğu için başka bir çiçeğe ulaşma şansı yoktur. Yani bir ilek arıcığı yaşamı pahasına o kutsal görevi yerine getirmiş olur ve biz de güzelim sarılop incirini yiyebiliriz” diye konuştu.
