Aydın Hedef Gazetesi'nden Betül Ulaşzade'nin haberine göre; Söke ilçesinde bulunan sanayi sitesinde yaklaşık 20 yıldır oto tamir esnafı olarak faaliyet gösteren Musa Yıldız, Söke’de sanayi esnafının işlerinin büyük ölçüde tarıma bağlı olduğunu belirterek çiftçinin iyi kazandığı dönemlerde sanayide hareketlilik yaşandığını ancak son yıllarda ise işlerin giderek zorlaştığını dile getirdi. Çiftçinin maddi sıkıntılarının araç bakımına da yansıdığını belirten Yıldız, birçok kişinin aracını tamir ettirmek yerine zorunlu durumlarda işlem yaptırdığını aktardı. Aydın’da meydana gelen sel felaketini hatırlatan Yıldız, yaşanan taşkınların ardından birçok çiftçinin ekonomik olarak zor duruma düştüğünü belirtti. Sanayi esnafının da bu duruma anlayış gösterdiğini vurgulayan Yıldız, bazı müşterilerin yapılan tamir ve bakım ücretlerini ileri tarihte ödemek üzere söz verdiğini aktardı. Söke’de sanayi ustalarının özellikle pick-up araçlar konusunda deneyimli olduğunu belirten Yıldız, Efeler’deki sanayi esnafınınsa taksi tipi araçlarda uzmanlaştığını dile getirdi.
“ÇOĞU ZAMAN PARAYI ÖDEYEMİYORLAR”
Son zamanlarda durumu kötüleşen çiftçilerin ödemeleri ertelediğini belirten Yıldız, “Yaklaşık 15-20 yıldır bu sektördeyim. Kendi iş yerimi ise 5 yıldır işletiyorum. Hep Söke’deydim. Bizim burada işler daha çok çiftçiye bağlı. Çiftçinin durumu iyi olursa işlerimiz de iyi oluyor. Pamuk, buğday gibi ürünlerden para kazanırlarsa bizim işler de hareketleniyor. Ama son yıllarda çiftçi zor durumda. Geçen sene kötüydü, bu sene daha da kötü oldu. Pamuk para etmiyor. Üstelik bu yıl yağmur ve sel çok oldu, birçok tarla su altında kaldı. Biz yine müşterilerin işini yapıyoruz ama çoğu zaman parayı hemen ödeyemiyorlar. “Bir ay sonra ödeyeyim”, “iki ay sonra ödeyeyim” diyorlar. Parası olan da eline para geçince gelip ödüyor. Kartla taksit isteyen çok oluyor” ifadelerine yer verdi.
“ONLARIN DURUMU İYİ OLURSA BİZİM DE OLUR”
Çiftçilerin işinin iyi olması durumunda sanayi esnafının da kazancının arttığına dikkat çeken Yıldız, “Aslında çiftçinin durumu iyi olsa arabasına da daha çok masraf yapar. Yağını, suyunu zamanında değiştirir, bakımını yaptırır. Ama şimdi lastiğini bile değiştiremeyenler var. Aracını tamir ettirmek yerine muayeneye giriyor, ne çıkarsa ona göre yaptırıyor. Bu durum son 1-2 yıldır böyle. Bu yıl daha da kötü oldu. Mesela bir müşterimin arabasının motoru yapılacaktı. 5-6 ay arabayı bekletti. Sonra yaptırdı ama paranın yarısını ödeyebildi. Kalanını kartla taksit yaptırarak ödüyor. Son selden sonra müşterilerimin yaklaşık yüzde 50’sinin arazisi su altında kaldı. Bu yüzden ödeme konusunda süre isteyen çok oldu. Mesela bir müşterim yağ bakımını yaptırdı, 5 bin lira tuttu. “Usta bir ay sonra ödeyebilir miyim?” dedi. Biz de kabul ettik. Çiftçi kazanamazsa bizim işler de zorlaşır. Onların durumu iyi olursa bizim işlerimiz de iyi olur” diye konuştu.
“ARABASINI SANAYİYE BIRAKMAYA ÇEKİNENLER VAR”
Yedek parça fiyatlarının arttığını belirten Yıldız, “Motor tamiri arabaya göre değişir ama ortalama 150 bin ile 250 bin lira arasında çıkabiliyor. Yağ bakımı ise ortalama 4-5 bin lira civarında. Ben genelde kaliteli yağlar kullanıyorum. Ama bazı yerlerde müşteriyi kandıranlar da var. Ucuz yağ koyup pahalı yağ koymuş gibi fiyat alanlar oluyor. Ya da sadece yağ ekleyip filtreyi temizleyip yine 4-5 bin lira isteyenler var. Bu tür durumlar insanları sanayiden soğutuyor. Vatandaş da bu yüzden korkuyor. Arabasını sanayiye bırakmaya çekinenler var. Bu iş biraz da vicdana kalmış bir durum. Herkes işini düzgün yapsa kimse korkmaz. Parça fiyatları da çok arttı. Mesela bir conta şu anda 4 bin lira civarında. Eskiden 300-500 liraydı. Bir radyatör 5 yıl önce 500-600 liraydı, şimdi 5-6 bin lira oldu. Birçok parça 10 katına kadar arttı. Yedek parçaların pahalanması da masrafları artırıyor. Ama bazı ustalar da parçayı daha pahalı gösterip fiyatı yükseltebiliyor. Mesela bir parça 7 bin liraysa faturaya 10 bin lira yazabiliyorlar. İşçilik de eklenince toplam masraf çok yükseliyor” ifadelerini kullandı.
“PİCK-UP BİR ARACIN SORUNUNU SESİNDEN ANLARIM”
Söke sanayi esnafının pick-up tarzı araçlarda ustalaştığını belirten Yıldız, “Bizim burada genelde pick-up tarzı araçlar geliyor. Çünkü müşteri kitlesi çoğunlukla çiftçi. Sürekli pick-up yaptığımız için bu araçlarda daha deneyimliyiz. Başka yerlerde ustalar daha çok taksi veya binek araç yapıyor. Efeler’deki sanayide otomobil tipi araçlar daha fazla olduğu için oranın ustaları o araçlarda uzman hale gelmiştir. Bizim sanayide ise pick-up dediğimiz model çok fazla olduğu için ustalarımız özellikle bu araçlarda uzman. Mesela Milas’tan bile pick-up müşterilerim geliyor. Hatta bazıları beni arayıp hangi pick-up modelini almaları gerektiğini soruyor. Bir usta sürekli aynı araç tipini yapıyorsa o araçta daha çok uzmanlaşır. Mesela ben sürekli pick-up yaptığım için o araçları daha iyi tanıyorum. Pick-up bir aracın sesinden anlarım neresinde ne sorun var. Her aracın yapısı farklıdır. Motorları ve sistemleri birbirinden farklıdır. Bu yüzden hangi aracı çok yaparsan onda daha iyi olursun” dedi.
