Türkiye zama doymuyor

Türkiye zama doymuyor

2019 yılında son zamanlarda Türkiye’de yaşayan vatandaşlar neredeyse her ay zama maruz kaldı.

A+A-

KADİR CEYHAN - Kuru çay, şeker, elektrik, doğal gaz, benzin, otogaz, sigara, alkol, toplu taşıma ve ulaşım ücretleri gibi pek çok alanda zam yapıldı.
2019 yılı içerisinde sigaradan alkole, çaydan tüpe birçok kalemde ürüne zam yapıldı. Dolardaki yükselişle beraber faizlerdeki artışın etkisiyle alım gücü zorlaşan vatandaş, zamlar karşısında direnmeye devam ederken 2019 yılı sonbaharı zamların yoğunlaştığı dönem oldu. Faiz oranlarındaki azalma ve döviz kurundaki dalgalanmanın azalmasına rağmen devam eden zamlar, vatandaşın kışı zor geçireceğinin sinyallerini veriyor.

 Yıl boyu yapılan zamlar dikkate alındığında aynı kalemde farklı dönemlerde yapılan zamlar vatandaşın belini bükerken zam oranlarının normallerin üzerinde olması da dikkatlerden kaçmıyor.

ÇAYA YÜZDE 30 ZAM
25 Haziran 2019 tarihinde Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR), işçi ve işletme giderlerindeki artış nedeniyle kuru çaya yüzde 15 oranında zam yapıldığı açıklandı. Çaykur’un zam açıklamasının hemen ardından Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ tarafından şeker fiyatlarına 25 Haziran 2019 tarihinde yüzde 16’lık bir zam uygulandı. Ancak çayda fiyat artışı yüzde 15 ile sınırlı kalmadı. 20 Ağustos 2019’da ÇAYKUR tarafından yapılan açıklama ile çayda ikinci kez yüzde 15’lik bir zam daha yapıldı. Bu zam ile birlikte yaklaşık 2 ay içerisinde çaya yüzde 30 zam yapıldı.

SİGARA VE ALKOLE ZAM

Temmuz ayının ilk haftasında sigara ve alkol ÖTV’lerine zam geldi. Yapılan zam ile 50’lik biranın ÖTV’si 42 kuruş artış gösterirken 70’lik rakı 7,27 lira ve 70’lik şarap ise 58 kuruş zamlandı. Yapılan ÖTV zamlarının üzerinde KDV de dahil edildiğinde, 50’lik biradan alınan toplam vergi 5,64 liraya yükselirken 70’lik şarabın vergisi ise 7,77 lira seviyesine çıktı. Rakı, cin, votka gibi ürünlerde gerçekleşen son zamlar ile birlikte ÖTV tutarı 241,73 liradan 261,28 liraya çıktı.

Vergi artışı bununla sınırlı kalmadı. ÖTV’si zamlanan tütün ürünlerinde yeniden ÖTV zammına gidildi. 2019 yılına girilirken 4 liralık ÖTV zammının 2 lirası sigara fiyatlarına yansıtılmadı. Fakat Temmuz ayına girilirken yapılan yeni bir zam ile sigara fiyatları 50 kuruş daha arttı. Yapılan zam ile sigara başına belirlenen asgari maktu vergi tutarı, 0,2676 liradan 0,2895 liraya yükseliş gösterdi. Bu zamlarla paket başına asgari maktu vergi, 5 lira 35 kuruştan 5 lira 79 kuruşa çıktı. Ayrıca maktu vergi miktarının 0,42 liradan 0,4539 liraya yükseltilmesi nedeniyle ÖTV alt limiti 5,36 liradan 5,79 liraya yükseltildi. Söz konusu vergiye 8,5 liranın altında satılan sigaraların tabii tutulacağı belirtilirken bu tutarın üzerindeki ürünlerde ise %67 olan nispi verginin uygulanmasına karar verildi. Sigaraya yapılan zam bununla da son bulmadı. 15 Ağustos 2019’da asgari maktu vergi tutarına bir kez daha yine zam yapıldı. Buna göre 0,2895 lira olan asgari maktu tutarı, 0,3899 liraya ulaştı. Böylece bir sigara paketinden alınan maktu vergi, 5 lira 79 kuruştan 7 lira 79 kuruşa yükseldi. Ağustos ayı itibariyle sigaraya gelen 1-3 TL'lik zamların ardından 12 TL'ye satılan bir sigara 15 TL'ye yükselirken, 16 TL'ye satılan bir sigara da 17 TL oldu. 

TELEFON HARÇLARINA YÜZDE 905 ZAM

Yurt dışından getirilen telefonlardan kesilen kayıt harçlarına da zam geldi. 2017 yılında 149,2TL olan harç miktarı, 2018 yılında 170,7TL olarak zamlanmıştı ve Kasım 2018’de 500TL’ye çıkartılmıştı. Yapılan son zam ile birlikte söz konusu harç % 200 artarak 1500 TL’ye yükseldi. Yani 2017’den bu yana telefonlardan alınan harç ücreti %905 arttı. Benzer şekilde, yurt dışına çıkış harcına da geçtiğimiz temmuz ayında zam yapıldı. Resmi Gazete’de yayınlandığı üzere, 1 Ağustos 2019 itibarıyla yurt dışına çıkış harcının 50TL olacağı belirtildi. Açıklanan bu zam ile daha önce 15TL olan yurt dışı çıkış harcına tam % 233’lük bir zam yapılmış oldu.

BENZİN VE OTOGAZA ZAM

Tüm yaz boyunca fiyatı en sık değişen ürünler arasında benzin ve motorin de yer aldı. 24 Haziran’da 23 kuruşluk bir artış ile motorine zam yapıldı. Bunu 1 Temmuz 2019’da benzinin litre fiyatına yapılan 27 kuruşluk zam izledi. Yaz boyunca ise toplamda 6 kez zam yapılırken 7 kez de indirim gerçekleşti. Buna göre, benzinde ve motorinde son indirim 9 Ağustos’ta yapılırken bunu 19 Ağustos ve 27 Ağustos tarihlerinde gelen zamlar izledi.  19 Eylül’de ise benzinde 35, motorinde 12 kuruş artış gerçekleşti. Bu zammın ardından eşel mobil sistemi devreye alındı. Yeni gelecek zamlar vergiden karşılandı. Otogaza ise 1 Ekim‘de 27 kuruş zam yapıldı.

ULAŞIM ÜCRETLERİNE ZAM

Bununla birlikte ulaşımda yapılan bir diğer fiyat artışı ise okul servislerine ilişkindi. İstanbul, Ankara ve İzmir’de önümüzdeki eğitim dönemi için belirlenen ücretler ağustos ayı sonunda açıklandı. Buna göre her üç ilde de servis ücretlerinde ortalama %13’lük bir artış söz konusu olacak.

Öğrencileri ilgilendiren bir başka konu ise Kredi Yurtlar Kurumu’nun yurtlarına yapılan zamlar oldu. 21 Ağustos 2019’da açıklandığı üzere yüzbinlerce öğrencinin kaldığı KYK yurtlarında %20’lik bir fiyat artışına gidildi. Geçen yıl en düşük KYK yurt ücreti 180 TL iken yeni zam ile bu ücret 215 TL oldu. En yüksek KYK yurt ücreti ise 258 TL’den 310 TL’ye çıkarıldı.

Son olarak 6 Ekim’de köprü ve otoyol ücretlerine yüzde 20 oranında zam yapıldı. Öte yandan tren ve posta ücretlerine de yüzde 20 civarında zam yapıldı.

DOĞAL GAZ, ELEKTRİK VE TÜPE ZAM

Son olarak kış yaklaşırken BOTAŞ 1 Ağustos 2019’da yaptığı açıklamada konut doğal gazında % 14,97, sanayi doğal gazında ise % 13,73 oranında zam yapılacağını belirtmişti. 31 Ağustos 2019’a gelindiğindeyse doğal gaz fiyatlarında yeniden artışa gidildi. 1 Eylül 2019’dan itibaren geçerli olan bu zamma göre doğalgaz satış fiyatları ortalama % 14,9 oranında arttı. Ağustos ayında doğal gaza yapılan bu iki zam sonucunda doğal gaz faturalarında %32’lik bir artış yaşandı.
Son bir yılda doğal gaz ve elektriğe 10 kez zam yapıldı. Elektrik fiyatı 1 Temmuz itibarıyla yüzde 14.98 zamlandı. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca (EPDK), 1 Ekim itibarıyla elektriğe yüzde 14,9’luk bir zam daha yapıldı. 

Tüp fiyatları da zamlardan etkilenen ürünler arasında yer aldı. 2 Ekim’de yapılan zamlarla tüp fiyatlarında yaklaşık 20 liralık artış meydana geldi. Daha önce 2 kg’lık piknik tüpü 20,75 TL’den satılırken yeni yapılan zam ile birlikte bu fiyat 21,75 TL’ye yükseldi. Çoğu vatandaşın evlerinde kullandığı 12 kg’lık tüpe ise 6 TL’lik zam yapıldı. Yapılan zam ile 12 kg’lık tüpün fiyatı 110,50 TL’den 116,50 TL’ye yükseldi. Daha çok gıda ürünleri satan esnafın kullandığı 24 kg’lık tüp ise yapılan 12 TL’lik zam ile 237,00 TL’den satılmaya başladı. Çoğunlukla sanayide kullanılan ve sanayi tüpü olarak da geçen 45 kg’lık tüp ise 20 TL’lik bir artışla 473,00 TL’den satılmaya devam edecek. 

 

Önceki ve Sonraki Haberler

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
1 Yorum
İlgili Haberler