Mesele Ekonomi adlı yayın platformuna katılan Atilla Yeşilada piyasalardaki son gelişmeleri ve Borsa İstanbul'un mevcut yapısını masaya yatırdı. Şirketlerin ulaştığı piyasa değerlerinin mantık sınırlarını aştığını savunan deneyimli ekonomist denetleyici kurumların sessizliğini eleştirdi. Türkiye'nin uluslararası endekslerden çıkarılma riskiyle karşı karşıya kaldığını aktardı.
DEĞERLEMELER HARVARD'DA DERS OLACAK SEVİYEYE ULAŞTI
Borsa İstanbul'daki fiyatlamaların piyasanın ahengini bozduğunu anlatan Yeşilada bazı şirketlerin ulaştığı rakamların izah edilemez boyutta olduğunu vurguladı.
Deneyimli ekonomist borsa cephesindeki tabloyu şu sözlerle özetledi:
"Borsasında ne oluyor abi? Harvard İşletme Okulu'nda vaka analizi olarak kullanılabilecek bir şey. Çünkü herkesin gözü önünde cereyan ediyor. Bazı şirketlerin değerlemeleri o şirketlerin cirosunun, karının artık hangi ölçüde bakarsan bak binlerce misine çıkmış."
Söz konusu şirketlerin yasalara aykırı hareket etmediğini ancak yurt dışı yatırımcılar açısından ciddi sıkıntılar doğurduğunu belirtti. Yabancı endeks sağlayıcılarının Türkiye'yi sistem dışına itme tehlikesi taşıdığını hatırlattı. İşlem hacmi olmayan hisselerdeki yapay fiyat artışları uluslararası fonları doğrudan rahatsız ediyor.
Yeşilada bu tehlikeyi bizzat şu cümlelerle anlattı:
"Şimdi bunlar piyasanın ahengini bozuyor. Dünyada bir ülkenin borsasına BIST 100, BIST 30 veyahut da işte o ülkenin şeyi Nifty 50, Footsie 100 şeklinde bakılır. Ama senin endeksin o borsanın gerçeklerini veya ülkenin ekonomik yapısını yansıtmadığı anda çok ciddi sorunlarla karşı karşıya kalıyorsun. Bu yüzden adamlar açık açık söylüyor, 'atacağız sizi' diye."
YABANCI SERMAYE ÇIKIŞI PİYASALARI VURABİLİR
Sermaye Piyasası Kurulu ve Borsa İstanbul yönetiminden konuya dair hiçbir resmi açıklama gelmemesi eleştirilerin odak noktasını oluşturdu.
Yeşilada muhtemel bir endeks dışı bırakılma senaryosunda milyarlarca dolarlık fonun piyasadan hızla çekileceğini hesapladı.
Yabancı sermaye riskini değerlendiren uzman isim süreci şöyle detaylandırdı:
"Atsalar ne olur? Ya atsalar ilk aşamada çok kötü olur. Yani ben en az milyar dolar pasif yönetilen fonların hisse senedi boşaltacağı korkusu içindeyim. Aktifler içinde de az çok endeksi yakalamaya çalışan fonlar var. Bunlarla birlikte satışlar 5-6 milyar dolar yabancı mal boşaltabilir. Yani bu çok korkutucu bir şey. Kasım ayına kadar bu gerçekleşebilir."
Yıllarca borsanın şeffaflaşması için büyük mesai harcadıklarını hatırlatan Yeşilada gelinen noktanın kendisini üzdüğünü dile getirdi.
"Ondan sonra Frontier Market statüsüne düşersek oranın ayrı hevesleri var, oradan ayrı bir para gelir. Ama bu Türkiye açısından utanç verici bir şey. Yani ben 1990'dan 2001 yılına kadar borsada çalıştım ve kusura bakmayın yani biz orada borsayı şeffaflaştırmak, dünya standartlarına getirmek için çok büyük bir çaba verdik. Ben değil yani binlerce arkadaşımız... E bu hale gelmek gerçekten üzüntü" dedi.
HALKA ARZ SÜRECİNDE YATIRIMCI MAĞDUR EDİLİYOR
Piyasayı sarsan bir diğer temel sorun olarak peş peşe gelen halka arzlar işaret edildi.
Şirketlerin sermaye toplama hevesinin küçük yatırımcıyı zora soktuğunu bildiren Yeşilada denetim organlarını açıkça göreve çağırdı.
Sürecin işleyişindeki hataları şu sözlerle aktardı:
"Bu halka arzlar çıldırtıyor beni. Bireysel menfaatlerle kurumsal ya da toplumsal menfaatlerin zıtlaştığı bir ortam. Her şirket halka arz edilmek ister, bu şekilde sermaye toplamak ister. İyi ama bunların hepsini arka arkaya yaptığında ve bunlar yabancıların katılabileceği büyüklükte halka arzlar değil. E ne oluyor? Millet ikinci piyasadaki malını satıyor, gidiyor halka arz kuyruğuna girip parasını oraya bağlıyor."
Halka arz edilen şirketlerin borsada sahipsiz kalması durumunda fiyatların arz değerinin altına düştüğünü hatırlattı. Yeşilada "Yatırımcı zaten mağdur edilmiş. Yani şu anda akılalmaz bir şekilde kazıklanıyorlar. Kimse hiçbir şey yapmıyor ya. Bari Cumhurbaşkanı Denetim Ofisi filan devreye gelsin, yani bize bir açıklama getirsinler." diyerek tepkisini gösterdi.
YIL SONU İÇİN 19 BİN PUAN BEKLENTİSİ SÜRÜYOR
Son günlerde borsada yaşanan kayıpların arka planında küresel krizler yatıyor.
Amerika Merkez Bankası tutanakları ve Japonya'daki tahvil faizi artışları piyasaları küresel çapta baskılıyor. Japon yeninin uluslararası finans sistemindeki etkisine değinen ekonomist yaşanan sarsıntıyı kusursuz bir fırtına olarak tanımladı.
Tüm bu olumsuz tabloya rağmen Borsa İstanbul için iyimserliğini koruyan Yeşilada yıl sonu hedefini bizzat şu sözlerle yineledi:
"Tabii bu borsadaki son günlerdeki düşüşte bir Fed tutanakları, ikincisi daha önemlisi ve Türkiye'de hiç konuşulmayan Japonya yangın yeri. 10 yıllık ve 30 yıllık tahviller getirileri 30 yıllık zirveye vardı ve hala yükseliyor. Japon yeni dünyanın en çok kullanılan carry trade parası. O özelliğini kaybederse bütün gelişmekte olan, hatta gelişmiş ülkelerde çeşitli enstrümanlarda çok büyük daha ağır bir mükemmel fırtına yaşadı borsa... Ama ben tezlerimi değiştirmedim. Sene sonu olmadan 19.000 puanı görürüz. Çünkü bunlar geçicidir, bir şekilde halledilecektir."