MUSTAFA AKGÜN- Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) 4 Haziran 2025 tarihinde kabul edilen ve aynı gün Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 10. Yargı Paketi, ülke genelinde olduğu gibi Aydın’daki ceza infaz kurumlarında da çok sayıda hükümlünün tahliyesine ve bir kısmınınsa açık ceza infaz kurumlarına geçişine olanak sağladı.
Kurban Bayramı öncesinde tahliye edilen bazı hükümlülere çifte bayram yaşatan düzenleme, açık ceza infaz kurumlarındaysa doluluk oranlarının daha artmasına neden oldu. Aydın’da Efeler, Nazilli ve Söke’de bulunan açık cezaevlerindeki mevcut fiziki koşulların daha da kötüleşmesi bir dizi sorunu da beraberinde getirirken, Aydın Hedef Gazetesi’ne şikayetlerini aktaran hükümlülerle yakınları, Adalet Bakanlığı yetkililerinden soruna çözüm bulunmasını istedi.
ÇİNE CEZAEVİ ÇÖZÜM SAĞLAYABİLİR
Hükümlülerin topluma kazandırılması amacıyla daha az güvenlik önlemiyle çalışmayı ve mesleki beceri edinmelerini öncelikli kılan açık cezaevlerinde Kurban Bayramı itibariyle yaşanan doluluk oranlarındaki artış, kurumların amacına uygun işleyişini de zorlaştırdı. Artan doluluk oranıyla birlikte Aydın’daki açık cezaevlerinde kalan hükümlülerin çalışma alanları, barınma koşulları ve sosyal imkanları da kısıtlanırken, fiziki altyapının yetersizliği nedeniyle yaşam koşulları da adeta çileye dönüştü. Konuyla ilgili olarak Aydın Hedef Gazetesi’ne özel açıklamalarda bulunan Aydın Baro Başkanı Utku Devrim Barış Arslan ise kendilerine henüz sorunun çözümü noktasında doğrudan resmi bir başvuru olmadığını belirtirken, kapasite aşımını yaşanan açık cezaevlerindeki hükümlülerin Çine’de bu ay sonu itibariyle yapımı tamamlanması planlanan Çine Ceza İnfaz Kurumları Kampüsü’ne sevkinin sağlanabileceğine değindi.
“EN BAŞINDA PLANLANMALIYDI”
Yaşanan sorundan haberdar olduklarını belirten Başkan Arslan, “Açık cezaevlerinde kapasitenin üzerinde yaşanan artış güvenlik açısından da zafiyet doğurabilir. Bu noktada yapılması gereken esasen en başında bunun öngörülerek planlamaya gidilmesiydi. Gelinen süreç itibariyle bu planlamanın yapılmamış olması, ilgili paydaşlara sorulmaması ve dolayısıyla ne kadar hükümlünün açık cezaevine ayrılacağının da öngörülememesi bu sorunlara sebebiyet verdi. Netice itibariyle sadece Aydın özelinde değil Türkiye'de mevcut cezaevlerindeki fiziki koşulların da yeterli olmadığı bir gerçek. Tabii bunu söylerken de yeni cezaevleri açılsın demiyoruz. Mevcut cezaevleri içerisindeki insanca yaşama koşullarının iyileştirilmesi gerekir” dedi.
“BEN YAPTIM OLDU ANLAYIŞI”
Toplumdaki suç işleme oranlarının düşürülmesinin asıl çözülmesi gereken sorun olduğuna da değinen Arslan, “İnsanları suça teşvik eden etkenleri ortadan kaldırırsanız ki bunların başında ekonomi gelir, kültürel bakış açısı gelir, yeterli eğitim alınmaması gelir. Bu sorunları çözdüğünüz takdirde cezaevine zaten çok insan da gitmeyecektir. Buna bir gereksinim de olmayacaktır. Öncelikle bu noktada bir çözüm sağlanması gerektiğini düşünüyoruz. Ben yaptığım olduğu anlayışıyla toplumun tüm ilgili tüm kesimlerinin paydaşlarının görüşü alınmadan hareket edildiğindeyse açık cezaevinde sayının kapasitesinin üzerinden daha da artması gibi bir olumsuz bir tabloyla karşı karşıya kalırsınız. İnfaz Yasası düzenlemesi yapıldığında bunun sonucunda kaç kişinin tahliye olacağı, kaç kişinin kapalıdan açığa geçeceğinin önceden sayısal verilerle tespiti mümkündür. Esasen bu en başında yapılmış olsaydı böyle bir sıkıntıyla karşı karşıya kalınmazdı” diye konuştu.
“ÇİNE CEZAEVİ’NE SEVKEDİLECEKLERDİR”
Bir yasal düzenleme yapılırken her yönüyle değerlendirilmesinin büyük önem taşıdığını da belirten Arslan, “Yasal düzenlemeler ileride karşı karşıya kalabileceğimiz bazı sorunlar ön görülerek yapılmalıdır. Fakat bizim ülkemizde ilgililerin, bu işin uzmanlarının görüşleri alınmadan yasal düzenlemeler yapılma sürecine gidildiği için bu tür risklerle ve sıkıntılarla karşı karşıya kalıyoruz. Netice olarak bunun sıkıntısını da yine yurttaşlarımız çekiyor. Geçici çözüm olarak Aydın özelinde bakıldığında yapımında sona gelinen Çine Cezaevi’ne açık cezaevlerindeki bu hükümlüler sevk edilebilir. Ben muhtemelen oraya bir sevk durumunun da masaya yatırılacağını düşünüyorum. Kapasite aşımı yaşanan açık cezaevlerinde bir rahatlama ve uygun fiziki koşulları sağlayabilmek için oraya sevk durumu söz konusu olacaktır. Bu seçenek olarak mutlaka değerlendirilecektir fakat biz bunun da geçici çözüm olduğunu düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.
“YARIN ÇİNE CEZAEVİ DE YETMEZ”
“Asıl yapılması gereken toplumdaki insanımızı ve yurttaşımızı suça iten etkenleri kökünden çözmektir” diyen Arslan, “Niye bir Avrupa'da bu raddede suç işleme oranı yok? Bizde niye bu kadar yüksek? Bunların asıl etkenlerine de inmemiz gerekir. Kültürel midir? Ekonomik midir? Yeterli eğitimin verilmemesinden mi kaynaklanıyor? Diğer etkenler nelerdir? Bunların hepsinin masaya yatırılarak, derinlemesine bir inceleme yapılarak bir sonuç ortaya konması gerekir. Aksi takdirde yarın Çine Cezaevi de yetmez. Bir başka yeni cezaevine daha ihtiyaç duyarsınız. Cezaevi açaraksa sorunu çözemezsiniz. Önemli olan insanların cezaevine girmesine neden olan etkenleri ortadan kaldırmaktır” dedi.
TİHEK RAPORU AKILLARA GELDİ
Öte yandan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’nun (TİHEK), 2024 yılı Nisan ayında Aydın E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna gerçekleştirdiği habersiz ziyarette, cezaevinin fiziki koşullarıyla ilgili de çarpıcı tespitlerde bulunulmuştu. TİHEK raporuna göre, koğuşlarda kapasitenin üzerinde mahpus barındırıldığı gözlemlenirken, söz konusu durumun hükümlülerin temel ihtiyaçlarını karşılamada ciddi sorunlara yol açtığını da gözler önüne sermişti. Özellikle, birçok koğuşta mahpusların yere yatak sererek uyumak zorunda kaldığının belirtildiği raporda, cezaevindeki hijyen ve sağlık koşullarının yetersizliğine de vurgu yapılmıştı.
Aydın’daki ceza infaz kurumlarının halihazırda devam eden sorunları, 10. Yargı Paketi sonrasında açık cezaevlerinde artan dolulukla daha da derinleşirken, yetkililerin çözüm için hangi adımları atacağı merak konusu oldu.
