Aydın'da ceza almak istemeyenler için önemli duyuru geldi. Çalışanların gerçek gelirlerinin saklanarak resmi kurumlara asgari ücret üzerinden bildirim yapılması, ardından aradaki farkın nakit olarak zarf içinde teslim edilmesi uygulaması artık tarihe karışıyor. Türkiye Gazetesi yazarlarından İsa Karakaş’ın değerlendirmelerine göre, uygulanan bu usulsüz sistem hem devletin prim tahsilatını baltalıyor hem de işçilerin gelecek planlamalarında ciddi mağduriyetler yaşamasına neden oluyor.
Kayıtlı Kayıt Dışılık Sınırları Zorluyor
Sektörde "kayıtlı kayıt dışılık" şeklinde isimlendirilen bu yasadışı formül, personelin uzun vadeli güvencelerini adeta yok ediyor.
• Sistemin en büyük sorunları arasında kıdem tazminatı hesaplamaları, düşük emekli aylıkları ve sosyal güvenlik haklarının erimesi yer alıyor.
• Bu sorunları çözmek için 2008’den itibaren yasal mevzuatta güncellemeler yapıldı.
• Geçen yılki yeni maddelerle, asgari ücretli gösterip nakit ödeyen işletmelere yönelik denetimler artırıldı.
Çember Daraldı: Sınır Artık Çok Daha Düşük
Denetim ağının kapsama alanı yıllar içinde kademeli bir şekilde genişletildi. Maaşların zorunlu olarak banka üzerinden ödenmesi kuralı, 2009 yılında bünyesinde 10 işçi barındıran firmalarla başlatılmıştı. Söz konusu limit 2016 takvim yılına gelindiğinde 5 çalışana kadar çekildi. Geçtiğimiz yıl gerçekleştirilen son yasal düzenlemeyle birlikte çember tamamen kapatıldı. An itibarıyla bünyesinde sadece 3 ve daha fazla personel bulunduran tüm Aydın firmaları bu mecburi kapsama dahil edildi. Gemi adamlarından medya mensuplarına kadar her kesim bu şemsiyenin altına alındı. Borçlar Kanunu, Deniz İş, Basın İş ve standart İş Kanunu çerçevesinde şeffaflık zorunlu kılındı.
Ağır Yaptırımlar ve Banka Şartı
Maaş ödemelerinin bankalar aracılığıyla yapılması, olası işçi-işveren anlaşmazlıklarını daha doğmadan engelliyor. Bazı patronların, personelin tek bankada toplanmasıyla oluşan promosyonları kendi hesaplarına aktarması ise yasal boşlukların kötüye kullanımı olarak nitelendiriliyor. Banka şubesi olmayan kırsal bölgelerde PTT üzerinden işlem yapılmasına izin veriliyor; ancak yatırılan tutarın ikramiye mi, telif mi yoksa prim mi olduğu hesap dökümünde açıkça belirtilmek zorunda. Kurallara uymayanları ise 2026 yılı itibarıyla devasa cezalar bekliyor. Normal bir işçi için aylık 2.734 TL idari ceza kesilirken, bu rakam gemi adamı başına aylık 36.211 TL'ye, gazetecilerde ise aylık 45.278 TL'ye kadar çıkıyor. Ayrıca ödemelerin bankadan yapılmaması ve bordroda ıslak imza bulunmaması durumunda SGK tarafından 396.360 TL seviyesine varan ekstra cezalar tatbik edilebiliyor.
