Güney Ege Kalkınma Ajansı (GEKA) tarafından hazırlanan “Yeşil Dönüşüm ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) Sürecinde Aydın: Mevcut Durum ve Politika Önerileri” raporunda, Aydın sanayisinin ilerleyen dönemde karşı karşıya kalacağı önemli tespitlerle birlikte dikkat çeken önerilere yer verildi. Raporda, Aydın’daki organize sanayi bölgelerinin (OSB) “Yeşil OSB” statüsüne geçirilmesinden sanayide atık suyun yeniden kullanımına, jeotermal kaynakların endüstriyel üretimde değerlendirilmesinden enerji altyapısının güçlendirilmesine kadar çok sayıda başlıkta dönüşüm çağrısı yapıldı.
OSB’lerde Yeşil Dönüşüm Hızlandırılmalı
GEKA tarafından Dr. Barış Kıyak, Özgür Akdoğan, Emre Kemik ve İbrahim Saygılı’ya hazırlatılan 68 sayfalık raporda, öncelikli olarak Aydın’daki OSB’lerin “Yeşil OSB” statüsüne geçişinin hızlandırılması gerektiği önemle vurgulandı. Saha çalışması kapsamında, Aydın ilindeki sektörel dağılım ve ölçek büyüklüğü dikkate alınarak belirlenen 50 sanayi firmasıyla da yüz yüze görüşmeler gerçekleştirildi. Görüşmelerde, firmaların yeşil dönüşüm karnesini belirlemeye yönelik anket formu uygulanırken, elde edilen verilerse titizlikle analiz edildi. OSB yönetimleri bünyesinde güneş enerjisi santralleri, merkezi atık su geri kazanım tesisleri ve atık yönetimi merkezleri kurulmasının önerildiği raporda, özellikle KOBİ ölçeğindeki işletmelerin tek başlarına gerçekleştirmekte zorlanacağı maliyetli yatırımların OSB çatısı altında kolektif olarak hayata geçirilmesinin, kaynak verimliliğini artırarak işletmelerin karbon ayak izini azaltacağı belirtildi.
Aydın Valisi Dr. Osman Varol geride kalan süreçte Çine OSB’nin Yeşil OSB dönüşüm sürecini başarıyla tamamlayarak sertifikasyon aşamasına gelmesini Aydın adına önemli bir kazanım olarak duyururken, gözler söz konusu raporla birlikte ilerleyen dönemde ildeki diğer OSB’lerin de bu yönde atacağı adımlara çevrildi.
Aydın’daki Atık Sular Sanayide Yeniden Kullanılmalı
Raporda, Aydın sanayisinin karşı karşıya olduğu önemli risklerden biri de su kaynakları olarak gösterildi. Büyük Menderes Havzası’ndaki su stresinin özellikle tekstil ve gıda sektörleri açısından önemli bir üretim riski oluşturduğu belirtilirken, sanayi tesislerinde kullanılan suyun arıtılarak yeniden üretim süreçlerine kazandırılması gerektiğine dikkat çekildi. Bu doğrultuda ileri biyolojik arıtma ve membran teknolojilerinin yaygınlaştırılması, özellikle gıda işleme tesislerinde “Sıfır Sıvı Deşarjı” sistemlerinin teşvik edilmesi önerildi. Raporda ayrıca belediyeler ile sanayi bölgeleri arasında arıtılmış atık suların sanayide yeniden kullanılmasına yönelik sistemlerin kurulması gerektiği ifade edildi.
Jeotermal Çok Yönlü Olarak Değerlendirilmeli
Aydın’da jeotermalin sanayide daha etkin kullanılması da rapordaki öneriler arasında yer aldı. Jeotermal kaynakların yalnızca elektrik üretiminde değil, ısıtma, soğutma ve kurutma süreçlerinde de değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. Jeotermal santrallerden ortaya çıkan atık ısının yakın çevredeki gıda kurutma tesislerine veya seralara aktarılabileceği sistemlerin kurulması önerilirken, bu modelin “endüstriyel simbiyoz” anlayışıyla hayata geçirilebileceği kaydedildi. Raporda fosil yakıtlar yerine jeotermal ısının kullanılması, sanayi işletmelerinin doğrudan karbon emisyonlarının azaltılmasında etkili olabileceğine de vurgu yapıldı.
Eski Makineler Yenilenmeli
GEKA raporunda Aydın sanayisindeki enerji verimliliği uygulamalarına da dikkat çekildi. Araştırma sonuçlarına göre Aydın’daki firmaların yüzde 62’si enerji verimliliği çalışması yaparken, büyük bölümünün basit enerji tasarrufu önlemleriyle sınırlı kaldığı belirtildi. Aydın sanayisinde kullanılan eski nesil elektrik motorları, verimsiz pompalar ve yetersiz izolasyona sahip fırınların yüksek enerji verimli ekipmanlarla değiştirilmesi önerildi. Söz konusu dönüşümün yalnızca enerji maliyetlerini düşürmekle kalmayacağı, aynı zamanda birim üretim başına düşen karbon miktarını azaltarak firmaların SKDM kaynaklı maliyetlerini de sınırlayabileceği ifade edildi.
GES Yatırımlarında Şebeke Engeli
Aydın sanayisinde yenilenebilir enerji yatırımlarının önündeki altyapı sorunları da raporda önemli bir başlık olarak yer aldı. Araştırmaya göre Aydın’daki sanayi işletmelerinin yüzde 42’sinin Güneş Enerjisi Santrali (GES) yatırımı bulunurken, bu oranın artması gerektiği belirtildi. Raporun hazırlık aşamasındaki saha görüşmelerinde, yatırım için bütçesi hazır olmasına rağmen bazı firmaların trafo merkezlerindeki kapasite doluluğu ve bağlantı kısıtları nedeniyle izin alamadığı tespitine de yer verildi. GEKA, sorunun çözümü için enerji dağıtım şirketi, TEİAŞ ve OSB yönetimlerinin koordinasyonunda acilen “Şebeke Kapasite Artırım Planı” hazırlanmasını önerdi. Raporda, elektrik altyapısının güçlendirilmesinin yenilenebilir enerji yatırımlarının önünü açacağı ve SKDM kapsamında ortaya çıkacak dolaylı emisyonların azaltılmasında kritik rol oynayacağı vurgulandı.
SKDM Aydın Sanayisi İçin Ne Anlama Geliyor?
İlk aşamada demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerini kapsayan SKDM’nin kapsamının zamanla genişletilmesi beklenirken, Aydın’daki makine-teçhizat imalatı ve otomotiv yan sanayinin çelik ve alüminyum kullanmasının, firmaları tedarik zinciri üzerinden karbon emisyonlarını ölçme, izleme ve raporlama zorunluluğuyla karşı karşıya bırakabileceğine değinildi. Söz konusu rapor, Aydın sanayisi için karbon emisyonlarının şimdiden ölçülmesi ve yeşil dönüşüm yatırımlarının hızlandırılmasının, gelecekte oluşabilecek karbon maliyetleriyle ihracat baskılarına karşı kritik önem taşıdığını da gözler önüne serdi.
