Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yeni düzenlemesiyle restoran, kafe ve yemekhanelerde sunulan ürünlerin içerik ve kalori bilgileri artık tüketiciyle paylaşılacak. Yeni uygulama, gıda sektöründe şeffaflığı artırmayı hedefliyor.
Türkiye’de gıda sektörünü yakından ilgilendiren önemli bir düzenleme yürürlüğe girdi. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından güncellenen Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu, toplu tüketim yerlerinde sunulan ürünlere ilişkin bilgi paylaşımını zorunlu hale getirdi. Yeni kuralla birlikte restoran, kafe ve yemekhaneler menülerinde içerik ve kalori bilgisine yer vermekle yükümlü olacak.
Menüde neler değişecek?
Yeni düzenlemeye göre işletmeler, sundukları yiyecek ve içeceklerin içerik ve enerji (kalori) değerlerini açıkça belirtmek zorunda. Bu bilgiler yalnızca klasik menülerle sınırlı kalmayacak; pano, broşür, dijital ekran ve QR kod gibi farklı yöntemlerle de sunulabilecek.
QR kod üzerinden bilgilendirme yapılması halinde, tüketicinin ayrıca açık şekilde yönlendirilmesi gerekecek. Talep eden müşterilere ise bu bilgiler doğrudan verilecek.
“Doğal” ve “ev yapımı” ifadeleri nasıl kullanılacak?
Kılavuzda en dikkat çeken başlıklardan biri de ürün etiketlerinde kullanılan ifadeler oldu. Tüketiciyi yanıltabilecek söylemlere karşı daha sıkı kurallar getirildi.
Buna göre “%100 doğal”, “en doğal” ve “hakiki” gibi ifadeler tamamen yasaklandı. “Doğal” ifadesi ise ancak ürünün hiçbir katkı maddesi içermemesi durumunda kullanılabilecek. “Günlük” ibaresi de yalnızca raf ömrü 24 saat olan ürünler için geçerli olacak.
Endüstriyel üretim ürünlerde “ev yapımı” ifadesinin kullanımı ise tamamen kaldırıldı.
Ambalaj ve görsellerde hangi sınırlamalar getirildi?
Yeni düzenleme, ambalajlı ürünlerde kullanılan görseller ve ifadeleri de kapsıyor. Özellikle tüketiciyi yanlış yönlendirebilecek unsurların önüne geçilmesi hedefleniyor.
Bu kapsamda:
“Taze sıkılmış” ve “fırından taze” ifadeleri ambalajlı ürünlerde kullanılamayacak
Aroma içeren ürünlerde gerçek meyve görsellerine yer verilemeyecek
Bu ürünlerde “aromalı” ifadesi zorunlu olacak
“Peynirli” veya “çilekli” gibi ifadeler yalnızca ilgili bileşen gerçekten varsa kullanılabilecek
Çocuklara yönelik ürünlerde ne değişti?
Düzenleme, çocuklara yönelik gıda ürünleri için de yeni kurallar getiriyor. Çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek veya şiddet çağrışımı yapabilecek tasarımlar artık yasak kapsamında.
Bu doğrultuda silah, kafatası, beyin, göz veya dudak gibi figürlerde üretilen ya da ambalajlanan gıdalar piyasaya sunulamayacak.
İşletmeler ne zamana kadar uyum sağlayacak?
Yeni kurallar için işletmelere kademeli bir geçiş süresi tanındı.
Ulusal zincir işletmelerin 1 Temmuz’a kadar uyum sağlaması gerekiyor
Aynı ilde üç ve üzeri şubesi bulunan işletmeler için son tarih 31 Aralık 2026
Diğer işletmelerde içerik bildirimi 31 Aralık 2026’ya kadar zorunlu olacak
Kalori bildirimi için son tarih ise 31 Aralık 2027 olarak belirlendi
Sektör temsilcileri uygulamayı nasıl değerlendiriyor?
Gıda sektöründe çalışan Feride Özbek, uygulamanın tüketici açısından önemli bir adım olduğunu belirterek, “İnsanların ne tükettiğini bilmesi sağlık açısından çok önemli. QR kod uygulaması da oldukça pratik. Bu kararın geç kalınmış olsa da doğru olduğunu düşünüyorum” dedi.
Restoran çalışanı Murat Deniz ise düzenlemenin müşteri memnuniyetini artıracağını ifade etti. Deniz, “Müşteri ne yediğini, içinde alerjen olup olmadığını bilecek. Bu tür talepler zaten geliyordu” diye konuştu.
Sektörde uzun yıllardır çalışan Tayfun Tatar ise tüketici davranışlarına dikkat çekti. Tatar, “Daha bilinçli kesim bu bilgilere bakar ancak birçok kişi hâlâ fiyat odaklı tercih yapıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Tüketici açısından ne anlama geliyor?
Yeni uygulama, dışarıda yemek yeme alışkanlıklarını doğrudan etkileyecek bir adım olarak görülüyor. Tüketiciler artık yalnızca fiyat ve lezzet değil, içerik ve besin değerlerini de dikkate alarak tercih yapabilecek.
Özellikle diyet yapanlar, kronik rahatsızlığı bulunanlar ve alerjenlere karşı hassasiyeti olan bireyler için bu düzenleme önemli bir kolaylık sağlayacak.
Gıda sektöründe şeffaflığı artırmayı hedefleyen bu adımın, uzun vadede hem tüketici bilincini hem de işletmelerin hizmet standartlarını yükseltmesi bekleniyor.
