Türkiye’nin en verimli ovalarından biri olan Söke Ovası’nda sessiz bir ekonomik çöküş yaşanıyor. Küresel tedarik zincirlerinin temel taşı olan pamuk üretimindeki “sona geliş”, tarlalardan fabrikalara uzanan büyük bir ekonomik iflası tetikliyor.
Söke Ziraat Odası Başkanı Mustafa Tanyeri’nin yaptığı uyarılar, tarımın sadece bir gıda ya da hammadde meselesi olmadığını, sanayinin kalbini besleyen ana damar olduğunu bir kez daha kanıtlıyor. Tanyeri’ye göre, üreticinin pamuktan kaçışı, tüm sektörleri domino taşı gibi deviren bir krizin ilk halkası.
Zincirleme Çöküş: İlgi Tarım Örneği
Krizin en somut ve sarsıcı örneği, Türkiye’nin dünyaca tanınan tarım makineleri imalatçısı İlgi Tarım’ın konkordato ilan etmesi oldu. Söke’de üretilen gelişmiş tarım ekipmanları, pamuk ekim alanlarının hızla daralması nedeniyle fabrikaların depolarında kaldı.
Mustafa Tanyeri, yaşanan trajediyi şu sözlerle özetliyor:
"Pamuk üretim alanları sadece Söke'de değil, tüm Türkiye genelinde büyük bir azalma gösteriyor. Doğal olarak bu ürün için imal edilmiş makineler elde kaldı. Fabrika üretiyor ama alıcı yoksa borçlar nasıl ödenecek? Pamuk, girdi maliyetleri ve işçilik anlamında en fazla ekipman gerektiren tarımsal üründür. Bu kırılma, üreticiyi hizmet için kurulan tüm sistemin çökmesi demektir."
Tarladan Tekstile Uzanan Tehdit
Pamuk, doğası gereği ekildiği andan itibaren devasa bir ekosistemi besliyor. Pamuk ekilmeyince; tohum, akaryakıt, gübre ve zirai ilaç sanayisi gibi girdi sektörleri doğrudan talep kaybı yaşıyor. Pamuk işçileri gelir kapısını kaybederken, çırçır fabrikaları çarkları döndürmekte zorlanıyor. Krizin nihai ucu sanayii devlerine Türkiye ekonomisinin lokomotiflerinden olan iplik ve tekstil fabrikalarına kadar uzanıyor.
Yıllardır yapılan uyarıların göz ardı edildiğini belirten Tanyeri, "Devlet yetkililerinin bu vahim tabloyu görmesini umuyoruz" diyerek Ankara’ya acil destek çağrısında bulunuyor. Söke Ziraat Odası Başkanına göre üreticiye verilecek her destek; işçiye, gübre fabrikasına, makine üreticisine ve tekstil devlerine can suyu anlamına geliyor. Çünkü pamuk durursa hayatın da durduğu Söke’de beyaz altın yok olurken, yerine koyulacak hiçbir alternatifin bu büyüklükte bir sanayi zincirini ayakta tutamayacağı gerçeği net bir şekilde ortada.
